Firüzan’ın “Kırk Yedili’ler” adlı romanı, beni çok etkileyen romanların başında gelir. Abilerimizin, ablalarımızın yaşadığı fırtınalı yılları ve o yılların kahramanlarını da tanırız. 12 Mart dönemini yaşayan kuşağın nasıl şekillendiğini ve Türkiye’nin o dönemdeki karanlık günlerini irdeleyen oldukça derin bir eser. Kitap, Cumhuriyet döneminin idealist öğretmenlerinden olan bir anne-baba ve onların kızı Emine üzerinden gelişiyor. Bu aile, dönemin ve toplumun getirdiği zorluklarla dolu bir yaşam sürerken, biz de onların hikayeleriyle bu dönemi gözlemleme fırsatı buluyoruz.
Türkiye’nin yakın siyasi tarihiyle veya Türk edebiyatındaki dönem romanlarıyla aşina olan okurlar, anlatılanların büyük bir kısmına aşina olabilir; fakat bu, romandaki duygusal derinliği ve Firüzan’ın çarpıcı gözlemlerini göz ardı etmemizi gerektirmez. Firüzan, hem kişisel hem de toplumsal anlamda oldukça etkileyici tespitlerde bulunuyor. Özellikle aile içindeki ilişkiler, kuşak çatışmaları, anne-kız dinamikleri ve evlilik gibi konular üzerinde duruyor. Bu temalar, okuyucunun kendi hayatına ve deneyimlerine bir ayna tutarak, düşündürücü bir okuma sunuyor.
Romanın başkarakteri Emine aracılığıyla, okuyucu, bir sesin, hissin veya kokunun geçmişe dair başka bir olayı çağrıştırmasıyla zamanda yolculuk yaparak, Emine’nin çocukluğundan yetişkinliğine kadar hayatının önemli dönüm noktalarına tanıklık ediyor. Bilinç akışı ve geri dönüş teknikleri sayesinde, hikaye çok katmanlı bir yapıya bürünüyor. Emine’nin düşünceleriyle dolu olan bu yapı, okuyucuya sadece olayları değil, aynı zamanda karakterin içsel dünyasını da deneyimleme fırsatı sunuyor.
Firüzan, romanında, dönemin aydınlarının ve sosyal sınıflarının durumuna dair de önemli gözlemler yapıyor. İdealist bir baba ve öğretmen bir anne olarak, Emine’nin ailesi, toplumda bir şeyler değiştirmek için çabalarken, aslında kendi hayatlarında da büyük bir mücadele vermektedir. Bu çelişkili durum, romanın merkezindeki çatışmalardan biri haline gelirken, okuyucuya dönemin idealleri ve gerçekleri arasındaki uçurumu derin bir şekilde hissettiriyor.
Romanın dili son derece akıcı ve etkileyici. Firüzan, betimlemeleriyle göz önüne serdiği sahnelerde, okuyucunun hayal gücünü harekete geçiriyor. Duygularına, anılarına ve sosyal yapıya dair derinlemesine gözlemleri, zaman ve mekân arasındaki sınırları bulanıklaştırarak, okuyucuyu hikayenin içine çekiyor. Okuyucu, bu karakterlerin yaşamlarıyla kendi yaşamları arasında güçlü bir bağ kurabilme şansına sahip oluyor.
Füruzan’ı saygıyla anıyorum ve izninizle romanı okumanızı öneriyorum.
Hakkı Gümüştaş ; şair, yazar ve kitap dostu, geçtiğimiz yıllardaki bir kitap standında Füruzan’ı anarken.
