Öğrenmek mi, Anlamak mı?
Bu yazının başlığının içinde, benim anladığım kadarıyla gizli bir roman var. Fakat benim anlamamın, yaşadığımız günlerde ne yazık ki büyük bir karşılığı yok. Tıpkı sizin de birçok konuda çok iyi anlayıp, bir türlü çevrenize anlatamadığınız dertler gibi…
Demek ki öğrenmek ile anlamak arasındaki derin uçurumda daha epey dolaşacağız.
Kimileri bu uçurumdan düşecek, kimileri ise yazarak, anlatarak aşağıya atılmayı bekleyecek. Görünen o ki evrimimiz, şimdilik anlamaktan çok öğrenmeye odaklı ilerliyor
Bilgi ve İdrak Arasındaki Öğrenmek, bilgi edinme sürecidir; teorik ya da pratik verilerle doludur.
Anlamak ise bu bilgiyi içselleştirme, bağlamına oturtma ve hayatın içine katma hâlidir.
Bir birey bir bilgiyi öğrenebilir, fakat anlamadığı sürece o bilgi yüzeyde kalır. Öğrenmek bizi bilgi sahibi yapar; anlamak ise bilinç sahibi. İşte aradaki uçurum tam da buradadır.
John Astor’dan Hayat Dersi
Geçtiğimiz günlerde John Astor (1763–1848)’a atfedilen çarpıcı bir söz okudum:
“Öğrenmenin de maliyeti vardır;
erken öğrenenler indirimli fiyattan,
otoriteden öğrenenler özgürlük bedeliyle,
deneyerek öğrenenler etiket fiyatından,
hayattan öğrenenler gecikme zammıyla öğrenir.
Hayattan da öğrenemeyenler, boşa gitmiş hayatlarıyla öğrenir.”
Koca bir dünyayı, hatta bir ülkeyi tek bir paragrafta anlatmak istiyoruz çoğu zaman. Oysa şunu akılda tutmak gerek: Bu ülkede çoğu şey, dünyanın tersinden öğrenilerek başlar.
İnternet ve yapay zekâ çağının ortasındayız. Her şey görünür, ulaşılır, öğrenilebilir gibi.
Ama sorun tam da burada: gibi.
Bizim gibi geri kalmış ama sözde hep ileri olmak isteyen toplumlarda, sosyal ve ekonomik gerçekliklerle çelişen bir biçimde edebiyat yükselir. Bunun örneklerini sadece Türkiye’de değil, Latin Amerika ve Orta Amerika ülkelerinde de sıkça görürüz.
Yıllarca kulaklarımızda yankılanan o meşhur cümleyi hatırlayalım:
“Kökü dışarıda ideolojiler!”
Sanki her şeyin kökü bizdeymiş gibi…
Oysa bugün yediğimiz ekmekten kullandığımız ilaca kadar her şeyi belirleyen temel unsur Amerikan Doları değil mi? Bu gerçeği görmek için derin bir entelektüel altyapıya da gerek yok; özellikle iş hayatının içindeyseniz bunu zaten hissediyorsunuz.
Market mi, Borsa mı?
Artık markete giderken alışveriş arabası değil, sanki portföy taşıyoruz.
Dün aldığım yoğurdun fiyatı, bugün sütle yarışıyor. İçimden “tekellerin hisselerine daha çok dikkat etmeliyim” diyorum.
Ülkede hayatı bir paragrafa sığdırmak, yaşayan bir insanı tabuta sığdırmaya benziyor.
Yaşadıkça okumak, yazmak ve anlamaya çalışmak zorundayız.
Kolektif Bilince Doğru
Bireysel birikimlerimizi kolektif bir güce dönüştürmediğimiz sürece yalnızca öğrenmiş oluruz, ama anlayamayız.
Eğitim, sadece bir araç değil; toplumsal dönüşümün motorudur.
Kötü örnekler bile öğreticidir; en azından ne olmamamız gerektiğini gösterir.
Nietzsche “umut işkencedir” dese de, umudu diri tutmak gerekir. Çünkü bir yazarın dediği gibi:
“Eğer Tanrı insanlıktan umudu kesseydi, her gün yeni çocuklar doğmazdı.”
Yeni bir yazıda görüşmek üzere,
saygıyla selamlar dostlar.
