Mindfulness: Bilinçli Farkındalık ve Gerçekçilik
Mindfulness, gerçekçilik ile birlikte bireylerin anı yaşamasını ve deneyimlerini derinlemesine algılamasını sağlar. Bu yaklaşım; stres yönetimi, kendi duygularını hissetme, görme ve duyguyu oluşturan düşüncenin nedenlerini anlama süreçlerini destekler. Kişide sıkışmışlık oluşturan etkenlerin kaynağının idrakine varıldığında, stresin bertarafı daha etkin olacaktır.
Dikkat artırma; zihne doluşan düşüncelerin karmaşıklığı fark edildiğinde bilinci, önceliği olan eyleme odaklama becerisidir. Bu beceri sayesinde kişi etkin başarma ve problem çözme yetisine ulaşabilir. Bilinçli farkındalıkla duygularını anlayabilen ve görebilen kişi, bu duyguların olumlu/olumsuz etkilerinin idrakine varacağı varsayımından yola çıkarak; tepkilerini tercih etme ve yönetebilme becerisi edinecektir.
Tanım ve Faydaları
Mindfulness, ruh halini iyileştirme gibi birçok fayda sunar. Mindfulness, yani farkındalık; mevcut anı bilinçli bir şekilde deneyimleme ve bu anın içindeki düşünceleri, duyguları ve hisleri yargılamadan kabul etme becerisidir. Bu kavram sadece psikolojik değil, aynı zamanda bedendeki duyumların ve reaksiyonların saptanmasını sağlayacağı için fiziksel sağlık için de önemli avantajlar sunar.
Mindfulness, bireyin şimdiki ana dikkatini bilinçli, kasıtlı ve yargılayıcı olmayan bir şekilde yönlendirmesiyle kendini gösteren bilişsel bir durum ve psikolojik bir süreç olarak tanımlanmaktadır. Bu yaklaşımın, kişiyi “otomatik pilottan” çıkarıp eylemlerinin bilincinde olmasını ve kararlarının sorumluluğunu üstlenmesini sağladığı öngörülmektedir.
Özellikle tıp ve psikiyatri alanında;
Stres yönetimi, kronik ağrı, anksiyete ve depresyon tedavisini desteklemede,
Bireyin mutluluk düzeyini artırmada,
İyilik haline ve olumlu duygu/fikre bilinçli yönelmede klinik olarak etkili bulunmuştur.
Nörobilimsel çalışmalarla, beynin dikkat ve duygu düzenleme ağları üzerindeki olumlu etkileri kanıtlanmıştır.
Uygulama ve Pratik
Kaynak olarak Budist geleneğinden gelen bilinçli farkındalık, aslında kavramsallaştırılmak yerine doğrudan tecrübe edilmesi gereken bir pratiktir.
Bir uygulama örneği: Sessiz bir ortamda, nefes egzersizinden sonra tüm dikkat ana getirilip bulunulan ortam incelenir. İkinci aşamada gözler kapatılıp bir süre sadece burundan alınan nefese odaklanılır; bu arada zihne gelen düşüncelerin geçip gitmesine izin verilir. Olabildiğince nefesin girip çıktığı burun deliklerinde kalınır. Tüm duyumlanan pratiklere yargılayıcı olmayan, “gözlemci tanık” bakış açısıyla yaklaşık 10 dakika kadar sessizlik içinde oturulur.
Günlük Yaşamda Farkındalık Boyutları:
Nefes farkındalığı
Bilinçli yürüyüş
Şimdiye geri dönme
Bedensel farkındalık
Duygu gözlemi
Sessiz dinleme
Yeme farkındalığı
Zihinsel gezinti
Stresli durumlarda farkındalık
Teşekkür pratiği
Bir Yaşam Yolculuğu
Mindfulness mistik bir uygulama içermez; düşünce kalitesini yükselten, kendini tanıma edimini oluşturan, insanın varoluşunun bilimsel gerçekliğidir. Olması öngörülenlerin yapaylığından sıyrılıp kendi öznelliğimizin gerçekliğini kabul etmemizi ve görmemizi sağlar.
Yaptığımız tüm eylemlerde (yemek yemek, yürüyüş yapmak, oturmak ve hatta yatmak gibi) bedenimize yaptığımız etkinin, faydanın veya zararın sonuçlarını değerlendirebilir; o anki kendimize tüm dikkatimizi yönelterek anımızın farkında olabiliriz.
Yaşamda her ne varsa, biz ona yüzümüzü dönsek de dönmesek de zaten oradadır. Yaşamdaki tüm zorlukları, zorlayıcı kişileri ve kendi benliğimizin zorlayıcı yönlerini olduğu gibi görebilmeyi sağlayarak yol almayı mümkün kılar. Mindfulness; karanlığın içinde aydınlığı görebilmeyi olanaklı kılan, zihin denetimi ve içsel aydınlanma ile anlamlı bir yaşamı seçme halidir. Bu, yaşamı olduğu haliyle kabul duygusuyla, kendine yabancılaşmış bireylerin kendi gerçek benliklerini inşa ettikleri değerli bir yaşam yolculuğudur..
