Salgın Sonrası “Yeni Dünya Düzeni” ve Ülkemizdeki Görünümü
Gençlere Tavsiyem
Gençlere söyleyeceğim sözü, gençlerden önce ebeveynlerine söylemek gerekir: Yapmayın, etmeyin; asla demeyin. Hiçbir konuda engellemeye çalışmayın. Çünkü neyi yasaklarsanız, onu daha cazip hâle getirirsiniz. Korumanın en etkili yolu, paradoksal biçimde “yap oğlum, kızım” demektir. Hatta daha da ileri gidin: bırakın, sizin aklınızla değil, kendi akıllarıyla yaşasınlar. Zira ömür boyu yanlarında olmayacaksınız.
“İnsan, kendi yolunu bulmadıkça başkasının ışığında körleşir.”
Bu cümle, bugünün ebeveynliğinin kısa ama sert özetidir.
Yeni Bir Süreç: Toplumun Psikolojisi
Salgın sonrası başlayan yeni süreç, ülkemizi daha ağır şartlarla karşı karşıya bırakıyor. İnsanlar haklı olarak birbirine karışmayı, sokaklara çıkmayı, kalabalık olmayı özledi. Ancak hayat bize bir gerçeği zorla öğretti: İnsan, önce kendini düşünür; hem de istemsiz, refleksif ve zorunlu olarak. Bu, ahlaki bir tercih değil, doğanın yasasıdır.
Spinoza’nın dediği gibi: “Her varlık, varlığını sürdürmeye çalışır.”
Bu yasa, bizim keyfimize göre askıya alınamaz.
Beden, Bilinç ve Disiplin
Bedenimiz, hastalıklar karşısında ancak bilinci disipline edilmiş hekimler tarafından iyileştirilebilir. Umarım bu süreç bize bunu öğretmiştir. Çünkü benlik, yalnız bırakılır ve eğitilmezse cehalete dönüşür. Cehalet ise virüslerden kat kat tehlikelidir. Hele ki örgütlenmiş cehalet söz konusuysa, mesele artık bireysel değil, toplumsaldır.
“Cehalet, bilgi eksikliği değil; öğrenmeyi reddetmektir.”
İşte asıl salgın tam da budur.
Paranın Egemenliği ve Öğretilmiş Çaresizlik
Herkes, paranın egemenliğinin daha sert hissedileceği bir döneme hazır olmalıdır. Bu düzen, insanları daha “uysal”, daha “teslim” hâle getirecek. Çoğuna, bir köşede sessizce beklemeyi öğretecek. Bunun için dâhi olmaya gerek yok. Çünkü öğretilmiş çaresizlik, zamanla bir yaşam biçimine dönüşür.
Erich Fromm’un uyarısı nettir: “İnsan, özgürlüğünden korktuğunda itaati seçer.”
Bu psikolojik zemin sağlandığında, dünyayı yönetenler kitlelere istediklerini yaptırmakta zorlanmaz.
Bir değişimi anlamak istiyorsanız, kendinizi de o değişimin içine katmalısınız. Dışarıdan bakarak hiçbir dönüşüm kavranamaz. Bugünün dünyasında öne çıkan başlıklar şunlardır:
Ağır bir ekonomik kriz. Daha tehlikelisi, bunun “normal” kabul edilmesidir.
İnsan, bazen her yere sığamaz; bazen de her yere zorla sığdırılır.
Radikal siyasi oluşumlar daha da sertleşecek; ancak eski kavramlarla (Sosyalist, Faşist) açıklanamayacaktır.
Bilim kurgu filmlerinde gördüğümüz gibi, sistem için “tehlikeli” olan herkes “isyancı” ya da “akıl hastası” olarak etiketlenecektir.
Ben şahsen hazırım; hatta hazır olmaya da hazırım. Çünkü bu çağ, şaşırma döneminin sonudur. Bu çağ, alışma çağıdır. Her şey, çoklu ayrımlardan soyutlanacak; yalnızca kendisi ve karşıtıyla var olacaktır: zengin–fakir, güçlü–güçsüz gibi.
Nietzsche’nin sözü kulağımızda çınlasın:
“Beni öldürmeyen şey, beni güçlendirir.”
Ama unutmayalım: Alışmak her zaman güçlenmek değildir; bazen sadece kabullenmektir.
