Hikmet Bey ve Celile Hanım’ın oğlu Nâzım Hikmet, 15 Ocak 1902‘de Selânik‘te dünyaya gelir. Babası Hikmet Bey, çeşitli illerde valilik yapmış olan Nâzım Paşa‘nın oğludur. Osmanlı Hariciyesi’nde çeşitli memurluklar ve Matbuat Umum Müdürlüğü görevinde bulunmuştur. Annesi Celile Hanım ise, dilci Enver Paşa ile Leylâ Hanım‘ın kızıdır. İlk kadın ressamlarımız arasında anılan Celile Hanım, kültürlü, sanatçı ruhlu bir kadındır…

Küçük Nâzım, ilk eğitimini annesi ve sıkça şiirli toplantılar düzenleyen, kendisi de bir mevlevi şairi olan büyükbabası Nâzım Paşa‘dan alır. Henüz on bir yaşındayken ilk şiirini yazar… Orta öğrenimini Galatasaray ve Nişantaşı Sultanileri‘nde gören Nâzım, 1915 yılında Bahriye Mektebi‘ne girer. 1918 yılında ilk kez bir dergide şiiri yayınlanır. Bu bir aşk şiiridir. Ancak, İstanbul‘un işgaliyle birlikte yerini yurtsever nitelikte şiirlere bırakır…

Mezuniyetine üç ay kala, geçirdiği bir hastalık nedeniyle Bahriye‘den ayrılır. Bir grup arkadaşıyla Anadolu‘ya geçer. Ankara Hükümeti‘nin görevlendirmesiyle arkadaşı Vâlâ Nurettin ile birlikte Bolu‘da öğretmenlik yapar. Daha sonra kısa aralıklarla iki kez Moskova‘ya gider. İlkinde iki yıl kalır.

Rusya‘da gerçekleştirilen ihtilale tanık olur. Doğu Emekçileri Komünist Üniversitesi (KTUV)‘de ekonomi-politik öğrenimi görür. İkincisi ise kureğe konulma cezasının verildiği dava nedeniyle zorunlu bir göçmenliktir. Bu kez daha önce öğrenci olduğu üniversitede çevirmenlik ve asistanlık yapar. Ceza Yasası’ndaki değişiklik nedeniyle 1928 yılında ülkeye döner. Kısa bir süre cezaevinde kaldıktan sonra serbest bırakılır.

Nazım Hikmet’in Rusya günlerinden bir fotoğraf

Çeşitli gazete ve dergilerde yazıları, şiirleri yayınlanır. Kitapları basılır. Siyasal ve entellektüel yaşamda aktif bir rol üstlenen ünlü bir şairdir. Şiirleri ders kitaplarına girer, oyunları devlet tiyatrolarında oynanır ama koğuşturmalardan da kurtulamaz… Sık sık gözaltına alınır, yargı önüne çıkarılır. Onun etkileyici gücü, kimi çevreleri ürkütmektedir… Düzmece davalarla yaşamının on yedi yılı hapishanelerde geçer. 1950 yılında, ulusal ve uluslararası düzeyde düzenlenen kampanyalar sonunda çıkarılan Genel Af Yasası‘yla serbest kalır.

Ne var ki yaşamına yönelik komplolar nedeniyle tekrar yurtdışına çıkar. Ve ölene dek yurduna, halkına, sevenlerine hasret şiirleri yazacağı göçmenlik yılları başlar..

Bu dönemde, Uluslararası Barış Ödülü sahibi olarak barış hareketi içinde aktif roller üstlenir. Dünya Barış Konseyi Başkanlık Divanı‘na seçilir. Ünlü Şostokoviç, Charlie Chaplin ve E),ğ️(*)ve Fransız Parlamentosu Başkanı Eduard Heriot‘a Uluslararası Barış Ödülü’ü veren jürinin başkanlığını yapar.

Cezaevi yıllarından kalan hastalıklar, onu rahat bırakmaz ve acılı yüreği 3 Haziran 1963 günü sabahı Moskova‘daki evinde son nefesini verir.

“…yazılarım otuz kırk dilde basılır / Türkiye’mde Türkçemle yasak” dediği şiirleri ancak ölümünden sonra ülkesinde yayınlanır.