Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ile işbirliği içinde hazırlanan ve 122 önde gelen uzmanın katkı sunduğu Lancet Sağlık ve İklim Değişikliği Geri Sayım 2024 Raporu yayınlandı. Rapor, Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) dahil olmak üzere 57 akademik kurum ve Birleşmiş Milletler (BM) kuruluşundan destek aldı.
Rapora göre, iklim değişikliğinin sağlık üzerindeki tehditleri 15 gösterge üzerinden incelendi ve 10 göstergenin yeni rekorlar kırdığı belirlendi. 2023 yılı, dünya genelinde kalıcı kuraklıklar, ölümcül sıcak hava dalgaları, yıkıcı orman yangınları, fırtınalar ve sellerin etkisiyle insanların sağlığı, yaşamı ve geçim kaynakları üzerinde büyük etkiler yaratarak en sıcak yıl olarak kaydedildi. Aşırı sıcaklıklara maruz kalan insanlar, normalden 50 gün daha fazla risk altındaydı ve küresel kara alanlarının yüzde 48’ini aşırı kuraklık etkiledi.
65 yaş üstü kişilerde sıcağa bağlı ölümler, 1990’lardan bu yana yüzde 167 oranında artış gösterdi. Ayrıca, dünya genelinde hafif açık hava egzersizleri yaparken rekor miktarda ısı stresi yaşanırken, artan sıcaklıklar 512 milyar potansiyel iş gücü kaybına neden oldu.
Son 10 yılda küresel kara alanlarında aşırı yağış olaylarında yüzde 61’lik bir artış gözlemlendi. Bu durum, sel, bulaşıcı hastalıklar ve su kirliliği riskini artırdı. Ayrıca, sıcak hava dalgaları ve kuraklıklar sebebiyle 2022 yılında 124 ülkede 151 milyondan fazla insan şiddetli gıda güvensizliği yaşadı.
Ekonomik kayıplar, aşırı hava olaylarından kaynaklanan toplam yıllık değerin 2019-2023 yılları arasında 227 milyar dolara ulaştığı tahmin ediliyor.
Öte yandan, sivrisinek kaynaklı ölümcül bulaşıcı hastalıkların yayılma riski arttı ve geçen yıl 80’den fazla ülkede 5 milyonun üzerinde dang vakası rapor edildi.
Raporda ayrıca belirtildiği gibi, emisyonların tarihte görülmemiş seviyelere ulaşması ve enerji sektöründen kaynaklanan karbondioksit emisyonlarının rekor seviyelere çıkması, dünya genelindeki insanların hayatta kalma oranını azalttı.
Türkiye’de ise 2014-2023 döneminde her bir bebek ve 65 yaş üstü yetişkin yılda sırasıyla ortalama 14,8 gün ve 13,7 gün sıcak hava dalgalarına maruz kaldı. Bu süreçte yaşanan aşırı sıcaklık nedeniyle 471 milyon iş gücü saati kaybedilirken, potansiyel gelir kaybının da 846 milyon dolar olduğu tahmin ediliyor. Aynı dönemde Türkiye’nin yüzde 82,7’si en az bir ay, yüzde 43,3’ü en az üç ay ve yüzde 11,7’si en az altı ay aşırı kuraklık yaşadı.
Lancet Geri Sayım İcra Direktörü Marina Romanello, raporun, iklim değişikliği konusundaki eylemsizliğin, sağlık üzerinde ciddi tehditler oluşturduğu uyarısında bulundu ve bu yılki envanterin sonuçlarının endişe verici olduğunu vurguladı.
