MHP Genel Başkanı Bahçeli’den Öcalan’a Çağrı
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) yeni yasama yılı açılışı esnasında, Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) Genel Başkanı Devlet Bahçeli, Demokrasi ve Eğitim için Merkez Parti (DEM Parti) Eş Genel Başkanlarıyla tokalaşarak dikkatleri üzerine çekti. Bahçeli, 15 Ekim’deki grup toplantısında, İmralı Cezaevi’nde bulunan terör örgütü PKK’nın lideri Abdullah Öcalan’a seslenerek, “Terörün sona erdiğini ve örgütün tasfiye edileceğini tek taraflı olarak ilan etsin” şeklinde bir çağrıda bulundu. Bahçeli’nin bu açıklamaları, “Yeni bir çözüm süreci mi başlıyor?” sorularını akıllara getirdi.
Bahçeli, MHP’nin son grup toplantısında, “Eğer terörist başının tecridi kaldırılırsa, gelsin TBMM’de DEM Parti grubunda konuşsun, terörün tamamen sona erdiğini, örgütün feshedildiğini haykırsın. Bu cesareti gösterirse, ‘Umut Hakkı’nın kullanımıyla ilgili yasal düzenleme yapılmalı ve bu haktan yararlanmasının önü açık olmalı” ifadesini kullandı.
Adalet Komisyonu Gündeminde Öcalan Meselesi
Bahçeli’nin açıklamaları, çeşitli tepkilere yol açarken, DEM Parti Grup Başkanvekili Erzurum Milletvekili Meral Danış Beştaş’ın 30 Eylül’de sunduğu “Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının infazında 25. yılda koşullu salıverilme şartlarının değerlendirilmesi için bazı kanunlarda değişiklik yapılması” başlıklı kanun teklifi yeniden gündeme geldi. Beştaş’ın teklifi, şu an Adalet Komisyonu’nun gündeminde bekliyor.
Teklifteki Temel Maddeler
Meral Danış Beştaş, kanun teklifinin genel gerekçesinde şu ifadeleri kullandı:
Türkiye’de idam cezası 2004 yılında kaldırılarak ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası getirilmiştir. Türk Ceza Kanunu’nun geçici 2. maddesi, idam cezası olan terör suçlularının koşullu salıverilme hakkından yoksun kalmasını öngörmektedir. Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası, infaz şartları açısından oldukça ağırdır ve hükümlüler yalnızca tek kişilik hücrelerde tutulmaktadır.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), bu ceza türünü insan onuruna aykırı olarak değerlendirmiştir. AİHM, tahliye umudu olmayan ömür boyu hapis cezalarının işkence yasağını ihlal ettiğini vurgulamıştır. 2014 tarihli Öcalan/Türkiye kararında, ağırlaştırılmış müebbet cezasının koşullu salıverilme imkanı olmadan uygulanmasının insanlık dışı bir muamele olduğu belirtilmiştir.
AİHM, Öcalan kararından önce 9 Temmuz 2013 tarihinde yayımlanan Vinter ve diğerleri/Birleşik Krallık kararında da umut hakkını ele almış ve müebbet hapis cezasının en fazla 25 yılda gözden geçirilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
AİHM’in verdiği kararların Anayasa’nın 90. maddesine göre Türkiye için bağlayıcı olduğu tartışmasızdır.
Türkiye, AİHM kararlarına rağmen mevzuatında herhangi bir değişiklik yapmamıştır. Avrupa Konseyi, Türkiye’ye yönelik denetim süreci başlatmıştır. AİHM kararları doğrultusunda, Türkiye’nin ağırlaştırılmış müebbet cezasıyla ilgili bir inceleme mekanizması oluşturması gerekmektedir. Özgürlük için Hukukçular Demeği gibi kuruluşlar, bu kararların uygulanması için Avrupa Konseyi’ne başvurmuştur.
Türkiye, Öcalan’a uygulanan infaz rejiminin ‘istisna’ olduğunu kabul etmiştir. Ağırlaştırılmış müebbet cezası, süresiz hapis cezası anlamına gelmektedir ve bu durum hükümlüler üzerinde olumsuz psikolojik etkiler yaratabilir. Umut hakkı tanınmadığında, mahpuslar hukuk dışına itilmiş olur.
- AİHM kararlarının uygulanması, insan onuruna uygun bir infaz rejiminin sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle, ağırlaştırılmış müebbet cezasının yeniden ele alınması ve salıverme perspektifi doğrultusunda değişiklikler yapılması gerekmektedir.
