Sanat ve Kültürün Önemi
İnsani yanımızı beslemek adına sanatsal ve kültürel konulara daha fazla ağırlık verilmesi gerektiğini düşünenlerdenim. Tatlı bir film kulübümüz var. Çocuksu bir heyecanla koştur koştur gittiğim ve büyük bir keyifle sohbete dahil olduğum, kendimi bulduğum ve içimdeki renkleri çoğalttığım, güzel insanlarla bağ kurduğum hoş bir ortam. Asıl hoşluk, izlediğimiz her filmin insana ayna tutan yanı oluyor. Etkileyici, besleyici ve büyüleyici…
Get Out: Bir Ayna
Get Out, bu filmlerden biridir. Sadece bir korku filmi değil, modern toplumun içselleştirilmiş ırkçılığının aynasıdır. Bu ayna, kalbimizin karanlığına doğru içinde birçok soruyu barındırıyor olsa da, bana göre en esaslı olan soruyu sorar: “Sevgi ve güven bir tutsaklık nedeni midir? Bunun karşısında ne kadar özgür olabiliyoruz?”
2017 yapımı (yazan ve yöneten Jordan Peele), aldığı ödülleri fazlasıyla hak etmiş, konusu son derece özgün, bilinçaltını deşen, rahatsız edici ama düşündürücü bir kült film.
Hikaye ve Manipülasyon
Film, her hikayede olduğu gibi normal başlar. Rose, annesi psikiyatrist, babası beyin cerrahı olan eğitimli, demokrat, elit bir ailenin kızıdır. Siyahi sevgilisi Chris’i ailesiyle tanıştırmaya götürür. Aile, Chris’i son derece misafirperver karşılar. Zaman ilerledikçe Chris, aralarında geçen diyaloglardan, yanlarında çalıştırdıkları siyahilerin donuk ve aşırı düzgün ifadelerinden, eve gelen beyaz misafirlerin davranışlarından tuhaflıkları fark eder. Tam kaçmak isterken tuzağa düşürüldüğünü anlar ve o andan itibaren tüm gerçekler gün yüzüne çıkar.
Başlangıçta Rose, sevginin, güvenin, empatinin sevimli gülen yüzüyken sonlara doğru bu yüzün siyahileri tuzağa düşürmek için kullanmış en korkunç manipülatörlerden olduğu anlaşılır. Bu durum, günümüzde sık rastlanan manipülatif kimlikleri özetleyen sağlam bir ayna niteliğindedir.
Irkçılığın Yüzleri
Rose’un ailesi, içinde ırk üstünlüğünü barındıran, insanlık dışı zihniyetin, paranın ve bilginin gücünü kullanarak korkunç eylemlere neden olan yapının ta kendisidir ki, günümüzde çokça örneklerini gördüğümüz yine bir aynadır. Anne, hipnoz tekniğiyle Chris’in travmasını gün yüzüne çıkarır ve onu bu noktada etki altına almaya çalışır. Beyin cerrahı baba, beyin nakli yapar. Üstün yeteneklere sahip siyahilerin (spor, moda, bedensel güç vb.) beyinlerini yaşlanmış beyazlara aktararak onların zihinlerini ve kimliklerini bastırarak kontrol altına alır.
Bazen merhamet kisvesi altında başkalarını tahakküm altına alırız gerçek hayatta. Özellikle aydın, eğitimli, şehirli, modern insanlar diye tanımlananlar, bu kimlikte olmayanları (taşralı, yoksul, Roman, göçmen vb.) doğrudan bir düşmanlıkla değil de küçümseyen bir merhametle gösterirler. “Biz onların seviyesine inmek istemiyoruz.” veya “Keşke biraz daha modern olsalar.” gibi ezici modern üst kimlik nidaları, tıpkı Get Out’ta olduğu gibi bazı insanların ötekilere yardım ederken bile kendi üstünlüklerini korumaya dönük olduklarını gösterir. Etnik, mezhepsel, kültürel kimlikler kabul edilir ama eşit koşullarda değil tabii. Velhasıl, film bize ırkçılığın bitmediğini, sadece kılık değiştirdiğini gösteriyor. Kültürünü, dilini, duygunu, düşünceni bize göre düzenle, o vakit seni severiz, kontrol bizde diyor. Gayet medeni bir çerçeve değil mi?
Sevgi ve Güven Üzerine
Dünyanın en güzel dili “Sevgi” bile manipülatörlerin elinde en güçlü silah haline geliyor. Chris, hem özel hem de sosyal travmaları olan mücadeleci, yetenekli, sezgisel, kendini zorluklara rağmen var edebilmiş güçlü bir kimlik. Ama sevgi, hayatında bir kapan oluveriyor. Film, bize en esaslı bir şekilde “Güven”i sorgulatıyor aslında. Günümüzde sevgi bir sığınak değil, en sıcak sarılmalar bile içinde bir korku, bir kontrol taşıyor. Sevgi bazen bir güç oyununa, güven ise manipülasyon aracının parçası haline geliyor. Hipnotik bir etki altında gibiyiz. Ad var ama anlam sömürüye dönük. Oysa sevgi ve güven, insan ruhunun iki kanadı gibidir. Biri olmadan diğeri uçamaz. Gerçek sevgi büyütür, korur, seni kendine yakınlaştırır.
Chris, bu çağın insanına ayna tutar. Tek farkı, teslim olmak yerine direnişi seçmesidir. Sezgilerine güvenerek, travmalarıyla yüzleşerek, insan olma duyarlılığıyla mücadele ederek içinde bulunduğu zorluğu aşıp, kendine tutunarak özgürlüğüne kavuşur.
Maskelenmiş sevgilerin kapanı değil, kalkanı olabilmek kendine tutunmaktan geçer. Oyunlu zihinlere karşı geliştireceğin en kadim, en doğal strateji budur.
Sevgiler,
13.11.2025
