Son dönemlerde yapılan bir araştırma, halk arasında “uçuk virüsü” olarak bilinen herpes simpleks virüsü tip 1 (HSV-1) ile Alzheimer hastalığı arasında potansiyel bir ilişki olabileceğini öne çıkardı.
Bu hipotez yeni bir yaklaşım değil, ancak mevcut çalışma, bu ilişkiye dair şimdiye kadar elde edilen en kapsamlı verileri inceleyerek dikkat çekici bulgular ortaya koydu.
HSV-1 NEDİR?
HSV-1, sinir hücrelerini enfekte edebilen nörotropik bir virüs olarak biliniyor.
Genellikle ağız ve dudak çevresinde uçuklara neden olan bu virüs, Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 50 yaş altındaki dünya nüfusunun üçte ikisinden fazlasında görülüyor.
İlk enfeksiyon, genellikle ateş, baş ağrısı ve kas ağrıları gibi belirtilerle seyreder. Ardından, virüs sinir sistemine yerleşip uykuya dalar ve stres ya da hastalık gibi durumlarda yeniden aktif hale gelerek semptomlara neden olabilir.
ÇALIŞMA NASIL YÜRÜTÜLDÜ?
BMJ Open dergisinde yayımlanan çalışmada, 2006-2021 yılları arasında ABD’de Alzheimer teşhisi konulmuş 340 binden fazla kişi incelendi.
Bu bireyler, yaş, cinsiyet ve coğrafi bölge gibi kriterler göz önünde bulundurularak, Alzheimer teşhisi almamış benzer kişilerle karşılaştırıldı.
Elde edilen sonuçlara göre, Alzheimer hastalarının %0,44’ü daha önce HSV-1 tanısı almışken, kontrol grubundaki bu oran %0,24 olarak belirlendi.
Bu durum, HSV-1 taşıyan bireylerin Alzheimer geliştirme riskinin %80 oranında daha fazla olabileceğini gösteriyor. Ancak bu artış, göreli bir risk artışıdır.
Dikkate değer bir diğer bulgu ise, HSV-1 tanısı alıp antiviral ilaçlarla tedavi edilen bireylerin Alzheimer geliştirme riskinin %17 daha az olmasıydı.
YENİ BİR TEORİ DEĞİL
Önceki araştırmalar, Alzheimer hastalarının beyin dokularında HSV-1 DNA’sına rastladıklarını göstermişti.
Laboratuvar ortamında yapılan çalışmalarda, HSV-1’in beyindeki sinir hücrelerinde Alzheimer’a özgü amiloid-beta plakalarının oluşumunu tetikleyebileceği gözlemlendi.
Bu bulgular, virüsün yeniden aktif hale gelmesinin beyinde iltihaplanma veya hasara yol açarak Alzheimer riskini artırabileceği yönünde teorilere zemin hazırlıyor.
Ancak uzmanlar, bu tür çalışmaların kesin bir neden-sonuç ilişkisi kurmadığını, sadece bir bağlantı veya eşzamanlılık sergilediğini belirtiyor.
UÇUK ÇIKARANLAR ENDİŞELENMELİ Mİ?
Hayır, mevcut veriler doğrultusunda uçuk virüsüne sahip olmak tek başına Alzheimer riskini önemli ölçüde artırmıyor.
Çoğu insan HSV-1 virüsünü taşımasına rağmen ciddi bir nörolojik sorun yaşamıyor.
“HSV-1 ve Alzheimer ilişkisi” ilgi çekici bir konu olsa da, bu alanda kesin bilimsel sonuçlara ulaşılmış değil. Alzheimer hastalığı; yaş, genetik, kalp sağlığı, eğitim seviyesi ve yaşam tarzı gibi bir dizi faktörün etkileşimi sonucu gelişen karmaşık bir hastalık olarak tanımlanıyor.
