Dünya pazarında yoğun ilgi gören Türk somonu, son yıllarda elde ettiği üretim ve ihracat başarılarını yeni hasat sezonunda da devam ettirmekte.
Gökkuşağı alabalığı türü balıkların iç sulardaki kafeslerde yaklaşık 600 gram ağırlığa ulaştıktan sonra, aralık-ocak döneminde Karadeniz açıklarındaki kafeslere taşınmasıyla Türk somonu yetiştiricilik süreci sürmektedir. Mayıs ayında başlayan hasat ise bu ay tamamlanarak sona erecek.
Çapları 50, derinlikleri 25 metreye kadar ulaşan kafeslerde, doğal yemlerle beslenerek 2-3 kilogram ağırlığa ulaştığı görülen somon, ağlardan toplandıktan sonra “livar” adı verilen havuzlarla işleme tesislerine yönlendiriliyor.
Tesislerde gramaj tasnifinin ardından talebe göre taze, dondurulmuş veya işlenmiş olarak iç ve dış pazara gönderilen Türk somonu, Karadeniz Bölgesi için önemli bir ekonomik girdi sağlamaktadır.
Özellikle kadın istihdamıyla dikkat çeken ve hasat döneminde tam kapasite çalışan tesislerden yapılan ihracatta, son altı yılda bir artış gözlemlenmiş ve geçen yıl 497 milyon dolara ulaşarak 17 kat büyümüştür.
Türkiye İhracatçılar Meclisi’nin verilerine göre, yılın ilk beş ayında ihraç edilen 23 bin 307 ton Türk somonu karşılığında 159 milyon 940 bin dolarlık gelir elde edilmiştir.
Aynı dönemde Türk somonunun en büyük alıcısı 20 bin 200 ton ile Rusya Federasyonu oldu. Bu ülkeyi Belarus, Japonya, Vietnam ve ABD takip etmektedir.
Türkiye Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçı Birlikleri Sektör Kurulu Başkanı Sinan Kızıltan, Trabzon’un Arsin ilçesindeki Türk somonu yetiştirme ve işleme tesislerinde incelemelerde bulunarak, devam eden hasat sezonuyla ilgili bilgiler aktardı.
Kızıltan, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Türkiye‘nin su ürünleri sektöründe Avrupa’da Norveç’ten sonra dünyada ikinci, tür açısından ise çipura ve levrekte birinci sırada yer aldığını vurguladı.
Karadeniz Bölgesi’nde somon üretiminin son altı yılda önemli rakamlara ulaştığını belirten Kızıltan, Sinop, Samsun, Giresun, Trabzon, Rize ve Artvin’de sahil bandında kurulan çok sayıdaki yeni çiftlikte sadece somon değil, aynı zamanda levrek de üretildiğini ifade etti.
Kızıltan, Türkiye‘nin somon ihracatında Norveç’e rakip konuma geldiğini belirterek, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Türkiye‘den geçen yıl 78 bin ton somon ihraç edildi. Trabzon’un da içinde bulunduğu bu bölgeden yapılacak ihracatın Türkiye genelinde 100 bin tona ulaşmasını ve 650 milyon dolar gelir elde etmesini hedefliyoruz. Bu oldukça dikkat çekici rakamlar, burada Trabzonlu üreticilerimizin büyük payı var. Amacımız, önümüzdeki 3-4 yıl içerisinde bu sektörde 1 milyar dolarlık ihracat rakamına ulaşmak.”
Türk somonu üretiminin Karadeniz Bölgesi’nde istihdama önemli katkılar sağladığını ve firmaların önemli vergiler ödediğine dikkat çeken Kızıltan, “Bu bağlamda, mevcut sektörümüz Karadeniz Bölgesi’nde oldukça değerlidir.” ifadesini kullandı.
Türk somonu üretim hedeflerini yıllık 200 bin ton seviyesine çıkarmak istediklerini belirten Kızıltan, bunun sürdürülebilir bir şekilde gerçekleştirileceğini vurguladı. Ayrıca, sektörün halihazırda sıfır atık prensibiyle çalıştığını ve balığın tüm atıklarının değerlendirildiğini ifade etti.
Rusya, Belarus, Japonya, Vietnam, ABD ve Kanada gibi yüksek gıda standartlarına sahip ülkelere ihracat yaptıklarını belirten Kızıltan, Türk somonunun Norveç somonundan besin değeri bakımından daha zengin ve daha lezzetli olduğunu aktardı.
Kızıltan, Türk somonu üretimindeki artışın ithalatı yüzde 70 oranında gerilettiğine değinerek, Omega 3 ve protein zengini olan somonun marketlerde uygun fiyatlarla sunulduğunu ve iç pazarda da tüketimin artmasını beklediklerini kaydetti.
Bölgedeki işleme tesislerinde çalışan kadınların oranının yüzde 80 olduğuna dikkat çeken Kızıltan, sağlanan ihracat başarısında Karadenizli kadınların önemli bir rol oynadığını dile getirdi.
Su ürünleri sektöründe faaliyet gösteren iş insanı Recep Denizer de Trabzon merkezli 10 ilde hem deniz hem de iç sularda somon üretimi yaptıklarını açıkladı.
Denizer, ihracatlarının yüzde 70’ini Rusya’ya, geri kalanını ise Japonya, Vietnam ve Kanada gibi diğer ülkelere gerçekleştirdiklerini belirterek, son 18 ayda Türk somonunda 116 milyon dolarlık ihracat yaptıklarını ifade etti.
