Yusuf Emir Işık
6 Ağustos 2023 tarihinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın başkanlığında gerçekleştirilen Savunma Sanayii İcra Komitesi (SSİK) toplantısı, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde yaklaşık 2,5 saat sürdü. Bu yılki ikinci toplantı olan bu görüşme, Ocak ayında düzenlenen ilk toplantının ardından yapıldı. Toplantıda Türk savunma sanayisinin ulaştığı düzey, gelecekteki hedefleri ve kritik projelere dair kapsamlı değerlendirmelerde bulunuldu. Özellikle, hava savunma sistemlerinin entegrasyonuna yönelik yapılan çalışmalar da tartışma konusu oldu.
Toplantının en önemli sonuçlarından biri, Türk Tipi Hava Savunma Şemsiyesi Projesi’nin adı olarak “ÇELİK KUBBE”nin belirlenmesi oldu. Bu proje, Türk savunma sanayisinin milli ve yerli olarak tüm algılayıcılar ve silahların entegre çalışmasını sağlamak için geliştirilen bir girişim. ÇELİK KUBBE Projesi, hava savunma alanında ortak bir görüntü oluşturulması ve bu görüntünün gerçek zamanlı olarak karar vericilere sunulması amacı taşımaktadır. Bu çalışma, hem yerli üretim kapasitesini artırmayı hem de Türkiye’nin savunma sanayisinde dışa bağımlılığı azaltmayı hedeflemektedir.
ÇELİK KUBBE’nin Bileşenleri ve Önemi
Türkiye, çarpıcı bir şekilde kendi katmanlı hava savunma sistemini oluşturma yolunda önemli adımlar atmaktadır. Mevcut hava savunma sistemleri, yakın, alçak ve orta irtifa hava savunma alanında Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) envanterinde mevcuttur. Bu sistemlerin yanı sıra, uzun menzilli hava savunma sistemi olan SİPER’in geliştirilmesiyle ilgili son aşamalara gelinmiştir. ASELSAN’ın yayınladığı 2023 faaliyet raporuna göre, Kalkan Radarının yanı sıra SİPER projesinde yer alan arama radarı da 2023 yılında ROBOSİM’de test edilmiştir.
ASELSAN öncülüğünde yürütülen ÇELİK KUBBE projesi, çeşitli sistemleri içeren hava savunma şemsiyesini kapsamaktadır. Bu projede İHTAR drone karşı tedbir sistemi, uzun menzilli hava savunma sistemi SİPER gibi unsurlar yer almaktadır. İlerleyen dönemlerde, Deniz ve Hava Kuvvetleri’nin de projeye dâhil olması ve daha entegre bir çalışma ortamı oluşturması beklenmektedir.
ÇELİK KUBBE projesi, hava savunma görevlerini yerine getiren dört ana katmana ayrılmaktadır: çok kısa menzil, kısa menzil, orta menzil ve uzun menzil. Bu katmanlar, günümüz teknoloji ve savaş koşullarında oldukça iç içe geçmiş durumda. Projede, çok kısa menzil hava savunma yükümlülüklerini İHTAR, ŞAHİN, GÖKBERK, KORKUT ve SUNGUR gibi sistemler üstlenecekken, kısa menzil hava savunması HİSAR-O ve uzun menzil görevi ise SİPER ile gerçekleştirilecektir.
İHTAR Sistemi
İHTAR, ASELSAN tarafından geliştirilmiş olan, mini/mikro İHA tehditlerini etkisiz hale getirmeyi amaçlayan bir önlem sistemidir. Bu sistem, kritik tesislerin korunması, yasadışı sızmalara karşı sınır güvenliği sağlanması ve büyük organizasyonların korunmasında kullanılmaktadır. İHTAR, mobil ve sabit olmak üzere iki farklı sürümde tasarlanmıştır. Mobil sürüm, römork veya diğer araçlara entegre edilebilirken, sabit sürüm, üs bölgeleri veya kent-kırsal alanlardaki önemli noktalara yöneliktir.
ŞAHİN Sistemi
ŞAHİN, 40 mm yüksek hızlı akıllı mühimmat kullanan römork üzeri bir imha sistemidir. İki eksende hareket yeteneğine sahip olan bu sistem, gelişmiş elektro-optik kameralar ile otomatik hedef tespiti ve takibi yapabilmektedir. Uzaktan kontrol edilebilen ŞAHİN, mini ve mikro İHA’lara karşı 700 metre etkili bir menzil sunmaktadır. Bu özellikleriyle, düşman tehditlerine karşı etkin bir savunma imkânı sağlamaktadır.
Bu bilgiler ışığında, ÇELİK KUBBE Projesi’nin Türk savunma sanayisi üzerindeki önemi ve gelecekteki potansiyeli oldukça yüksektir. Türkiye’nin kendi hava savunma sistemine sahip olma çabaları, hem askeri açıdan bağımsızlık sağlarken hem de yerli üretim ile ekonomiye katkıda bulunmaktadır.
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Tarih Bölümü öğrencisi olan yazar, tarih, uluslararası ilişkiler ve savunma sanayiine dair konularda araştırmalar yapmaktadır.
