Çin hükümeti, 2018 yılında onaylayarak 2020 yılında inşaatına başladığı CHIEF (Çin Hipergravite Araştırma Tesisi) projesi, yaklaşık 2 milyar yuan (276,5 milyon ABD doları) gibi büyük bir bütçe ile hayata geçirildi. Bu tesis, hipergravite alanındaki araştırmalar için dünyanın en büyük ve en güçlü santrifüjüne ev sahipliği yapıyor.
HİPERGRAVİTE NEDİR?
Hipergravite, Dünya’nın doğal yer çekiminden çok daha güçlü bir yer çekimi kuvveti anlamına gelmektedir. CHIEF’teki santrifüj, dev bir kolun yüksek hızda dönmesiyle bu kuvveti yaratmaktadır. Kolun hareketi, merkezkaç kuvveti olarak adlandırılan dışarı doğru bir itme kuvveti oluşturur. Böylece Dünya’nın normal yer çekimi olan 1G’den çok daha güçlü bir yer çekimi simüle edilebilmektedir.
HİPERGRAVİTE NE İŞE YARAR?
Hipergravite, birçok bilimsel ve mühendislik alanında önemli uygulamalara sahiptir. İlk olarak, malzeme testi konusunda köprüler, binalar ve uzay araçları gibi yapılar için kullanılan malzemelerin dayanıklılığı, hipergravite koşullarında test edilerek gerçek hayatta karşılaşabilecekleri zorlu koşullara ne kadar dayanıklı oldukları anlaşılabilmektedir.
İkinci olarak, jeolojik simülasyonlar yaparak nehirlerin taşkın dinamikleri, barajların üzerindeki etkileri ve depremlerin zemin yapıları üzerindeki etkileri gibi olayları hipergravite ortamında incelemek mümkün olmaktadır. Bu simülasyonlar, doğal afetlerin önlenmesi ve daha iyi anlaşılmasına yardımcı olabilmektedir.
Üçüncü olarak, uzay araştırmaları için oldukça önemli konular olan bitkilerin uzayda nasıl büyüdüğü ve mikrogravite ortamının insan vücudu üzerindeki etkileri gibi konular da hipergravite kullanılarak araştırılabilir. Bu araştırmalar gelecekteki uzay görevlerinin planlamasında kritik bir rol oynamaktadır.
CHIEF’İN ÖZELLİKLERİ
CHIEF, hipergravite koşulları oluşturarak genelde Dünya’nın yer çekimi altında çok uzun sürede gerçekleşecek fiziksel süreçleri hızlandırma özelliğine sahiptir. Bu özellik, bilim insanlarına olayları daha hızlı ve verimli bir şekilde gözlemleme ve inceleme olanağı sunmaktadır.
Örneğin, doğada on binlerce yıl sürecek kirleticilerin taşınması, CHIEF’te çok daha kısa sürede gözlemlenebilmektedir. Projenin öncüsü olan Zhejiang Üniversitesi’nden Profesör Chen Yunmin, bu tesisin bilim insanlarına sunmuş olduğu eşsiz fırsatların altını çizmektedir. Profesör Yunmin, “CHIEF sayesinde bilim insanları, doğada on binlerce yıl sürecek kirleticilerin taşınmasını gözlemleyebilecekler,” şeklinde açıklamalarda bulunmuştur.
Hipergravite santrifüjleri, zamanı ve mekanı “sıkıştırdığı” için karmaşık fizik problemleri ve mühendislik zorlukları üzerine yapılan araştırmalar için oldukça yararlı bir araçtır. CHIEF, 1.900 gt (yer çekimi ivmesi × ton) santrifüj kapasitesi ile 32 tona kadar yükleri desteklemekte ve bu kapasitesi ile onu dünyadaki diğer benzer tesislerden çok daha güçlü hale getirmektedir.
CHIEF’İN ARAŞTIRMA ALANLARI
CHIEF, altı adet hipergravite deney odası ile altı farklı alanda araştırmalara odaklanmayı hedeflemektedir. Bu alanlar arasında eğim ve baraj mühendisliği, sismik jeoteknik, derin deniz mühendisliği, derin dünya mühendisliği, jeolojik süreçler ve malzeme işleme yer almaktadır.
CH
