Türkiye’yi çevreleyen denizlerin sıcaklık, kirlilik ve oksijen durumunu belirlemek amacıyla 28 kıyı ilinde ve KKTC’de gerçekleştirilen “Denizlerimizin Genç Kaşifleri” projesinin ilk sonuçları açıklandı. Proje, vatandaş bilimi temelinde yürütülen en kapsamlı deneylerden biri olarak nitelendirildi. Bu proje çerçevesinde, öğrenciler, mezunlar ve gönüllüler Ramazan Bayramı tatili sırasında denizlerden örnekler topladılar. Gemiyle seyrüsefer gereksinimini ortadan kaldıran bu yaklaşım, yaklaşık 250 bin litre yakıt tasarrufu sağladı ve 650 ton karbondioksit salınımının önüne geçildi.
Proje kapsamında toplanan verilerin analizi, ODTÜ Rektörü Prof. Dr. Mustafa Verşan Kök tarafından yapıldı. Kök, proje ile toplumun bilimsel süreçlere katılımını teşvik etmenin önemine değindi. ODTÜ, bilimi toplumla buluşturan projeler ile öncü rol oynamaya devam ederken, projenin ilk sonuçlarını açıklamaktan mutluluk duyduklarını belirtti. ODTÜ’nün deniz suyu kalitesi üzerine yürüttüğü bilimsel çalışmalara vatandaş bilimi ile toplumun katkısının önemli olduğunu vurguladı.
Proje kapsamında geliştirilen Kaşif-1 adlı cihaz, deniz suyunun sıcaklık, tuzluluk, çözünmüş oksijen ve pH değerlerini dakikalar içinde ölçebilecek şekilde tasarlandı. Bu veriler, ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü tarafından incelenerek deniz suyu kalitesine ilişkin çalışmalara katkı sağlamak amacıyla değerlendirilecek. Projenin ilk sonuçları 19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı’nda paylaşıldı.
Proje kapsamında elde edilen verilerin analizi, ODTÜ DBE ve ODTÜ İklim Merkezi araştırmacıları tarafından yapıldı. Verilere göre, denizlerdeki sıcaklık artışının her yıl daha da belirginleştiği ve El Nino’nun da etkisiyle rekor seviyelere ulaştığı tespit edildi. Ayrıca kirlilik, biyolojik üretkenlik, oksijen seviyeleri ve tuzluluk gibi parametreler incelendi ve farklı denizler arasındaki özellikler karşılaştırıldı.
Proje sonucunda elde edilen veriler, gönüllü katılımcıların imzasıyla bilimsel bir makaleye dönüştürülerek literatüre katkı sağlanacak. Gelecek aşamada ise proje Avrupa Birliği desteğiyle genişletilerek dünya genelindeki göl verilerinin toplanmasına odaklanacak. Bu şekilde, denizlerin durumu hakkında daha kapsamlı ve değerli bilgi setleri elde edilmesi ve iklim çalışmalarına katkıda bulunulması planlanmaktadır.
