Cumhuriyetin Doğuşu: 101 Yıl Geçti
Türkiye, 101 yıl önce 600 yıllık bir imparatorluğun ardından, 10 yıllık meşrutiyet döneminden, halkın kendi kaderini belirlediği bir Cumhuriyet rejimine geçiş yaptı. Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk, parçalanmış bir devletin mirası üzerine, tüm dünyanın saygı duyduğu ve çağının çok ötesinde bir ulus inşa etti. Bu tarihi dönüşüm süreci, keyfiliğin sona ermesi ve milletin egemenliğine sahip olduğu yeni bir düzenin tesis edilmesi bakımından önemli bir dönüm noktası oldu.
Kurtuluş Mücadelesi ve Cumhuriyetin İlk Adımları
Anadolu, o dönemde işgal altındaydı. Mustafa Kemal, 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkarak kurtuluş ateşini yaktı. Başarılı zaferlerle düşmanları topraklarından atan Mustafa Kemal, Cumhuriyet’in temel taşlarını da döşemeye başladı. Nutuk’ta ifade ettiği gibi, Cumhuriyet’i “vicdanında milli bir sır” olarak sakladı. 1919 yılında yayınlanan Amasya Genelgesi’nde, “milletin istiklalini yine milletin azmi ve kararı kurtaracaktır” ve Erzurum Kongresi’nde “milli irade” vurgusu yapıldı.
Cumhuriyet’in ilanı için atılan ilk adım, 23 Nisan 1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılışıyla gerçekleşti. Meclis’in üzerinde padişahın temsilcisinin güç olamayacağına dair bir karar alındı ve “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir” ifadesi anayasada yer aldı. 1923 yılına gelindiğinde ise, Cumhuriyet’in ilanı için geri sayım başlamıştı.
Cumhuriyet’in İlanı: Tarih 28 Ekim 1923
Cumhuriyet ilanı, 28 Ekim 1923 gecesi devletin bir hükümet kriziyle boğuştuğu bir ortamda gerçekleşti. Mustafa Kemal, Çankaya Köşkü’nde önemli bir toplantı düzenleyerek, İsmet İnönü, Kazım Özalp, Fethi Okyar gibi isimleri davet etti. Toplantının ardından; “Yarın Cumhuriyet’i ilan edeceğiz” demesiyle birlikte, hazırlıklar başlamış oldu. İlk öncelikle, “Türkiye Devleti’nin hükümet şekli Cumhuriyet’tir” ifadesi metne yazdırıldı.
Cumhuriyet’in ilanına saatler kala, 29 Ekim 1923’te Meclis toplandı. Genel Kurul’da 158 milletvekili bulunuyordu. İnönü, anayasanın birinci maddesinin değiştirilmesi teklifini sundu ve “Millet hakimiyeti fiili olarak eline almıştır. O halde bunu hukuki olarak dile getirmekten neden çekiniyoruz?” dedi. Teklif, oy birliğiyle kabul edildi ve milletvekilleri “Yaşasın Cumhuriyet” ve “Yaşasın Mustafa Kemal” sloganlarıyla kutladı.
Aynı akşam saat 20.45’te Cumhuriyet ilan edildi ve Mustafa Kemal oy birliğiyle Cumhurbaşkanı seçildi. Konuşmasında, “Türkiye Cumhuriyeti, dünya devletleri arasında tuttuğu yere layık olduğunu eserleriyle ispat edecektir” diyerek, Cumhuriyetin gelecekteki başarılarına dair umut dolu mesajlar verdi.
Tüm Yurtta Coşku: 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı
Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte, saat 22.00 civarında Meclis önünde toplanan halk, Mustafa Kemal’i büyük bir sevgi gösterisiyle karşıladı. Yurdun dört bir yanında 101 pare top atışı yapıldı. Bağımsızlığın simgesi sayılan Cumhuriyet, milletin en büyük bayramı haline geldi. O günden beri her yıl artan bir coşku ile 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı kutlanmaya devam ediyor. Atatürk’ün bıraktığı en büyük eser olan Cumhuriyet, sonsuza dek yaşayacaktır.
Atatürk’ün Vizyonu ve Devrimler
Ulu Önder Atatürk, Cumhuriyet ile birlikte Türkiye’nin bağımsızlığı, aydınlığı ve modernleşmesi adına birçok devrim gerçekleştirdi. Tekke ve zaviyelerin kapatılması da bu devrimler arasındaydı. 1925’te Kayseri’de yaptığı konuşmada, “Türkiye Cumhuriyeti şeyhler, dervişler, müritler ve mensuplar memleketi olamaz. En doğru en hakiki tarikat, medeniyet tarikatıdır” dedi. Bu vizyon doğrultusunda, tekke ve zaviyelerin kapatılması kararı alındı.
Bilimle ve çağdaş değerlerle bir yol çizme hedefine ulaşmak için yapılan reformlar, Atatürk’ün “Türkiye Cumhuriyeti, her alanda doğru yolu gösterecek güce sahiptir” sözleriyle birleştirildi. Türkiye Cumhuriyeti, bugün dünya devletleri arasında onurla yer almayı sürdürüyor. Bu büyük miras, Türk milletinin onurunu her zaman yüceltecek ve gelecekte nice zaferlere imza atacaktır.
