Çad hükümeti, 28 Kasım 2024 tarihinde Fransa ile olan güvenlik ve savunma işbirliği anlaşmasının sona erdiğini resmen duyurdu. Bu durum, iki ülke arasındaki ilişkilerde yeni bir dönemin habercisi olarak algılandı. Fransız askerlerinin bir kısmı ise, 10 Aralık 2024’te Çad’dan çekilmeye başlamıştı. Çad Cumhurbaşkanı Muhammed İdris Debi İtno, Fransız güçlerinin 31 Ocak 2025 tarihine kadar ülkeyi tamamen terk edeceğini belirtmişti. Bu süreç, iki ülke arasında ciddi siyasi gerginliklere yol açtı.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un, Afrika bölgesindeki terörle mücadele konusundaki çabaları hakkında yaptığı son konuşma, Çad hükümetinin sert tepkisini çekti. Macron, bazı Afrikalı liderlerin, Fransa’nın Sahel’deki terörle mücadele çabalarına teşekkür etmeyi unuttuklarını belirterek, “Fransız ordusu bu bölgede konuşlanmasaydı, bugün hiçbirinin ülkesi egemen bir devlet olarak var olamazdı” ifadesini kullandı. Bu sözler, Afrikalı liderler ve kamuoyunda büyük bir tartışmanın başlamasına sebep oldu.
Çad Dışişleri Bakanı ve Hükümet Sözcüsü Abderaman Koulamallah, Macron’un açıklamalarını Afrikayı küçümseyici bir tutum olarak değerlendirdi. Koulamallah, “Fransız liderlerin Afrika ve Afrikalılara saygı göstermeyi öğrenmesi gerekiyor” diyerek, Macron’un söylediklerinin kabul edilemez olduğunu vurguladı. Bu durum, Çad hükümetinin, Fransa ile olan ilişkilerdeki olumsuzlukları daha da derinleştirdi.
Koulamallah, özellikle Çad’ın, İkinci Dünya Savaşı sırasında Fransa’ya önemli katkılarda bulunduğunu hatırlatarak, “Afrika halklarının, Fransa’ya yaptığı fedakarlıklar hiçbir zaman layıkıyla takdir edilmedi” şeklinde konuştu. Bu açıklama, Fransa’nın Afrika üzerindeki geçmiş etkisini sorgularken, aynı zamanda Çad halkının bağımsızlık mücadelesinin önemine de dikkat çekti. Çad ordusunun, Fransız desteği olmadan halkının cesareti ve mütevazı kaynaklarla kurulduğunu belirten Koulamallah, Fransa’nın bu ülkeye anlamlı bir destek sunmadığını ifade etti.
Sonuç olarak, Çad ve Fransa arasındaki ilişkilerdeki gerginlik, sadece tarihsel bağların incelenmesiyle değil, aynı zamanda her iki tarafın stratejik çıkarlarıyla da şekillenmektedir. Çad hükümeti, Fransa’nın geçmişteki desteklerini yetersiz bulurken, Fransa, Afrika ülkelerinin savaş zamanındaki yardımını görmezden gelememektedir. Bu durum, uluslararası ilişkilerde güç dengesinin nasıl değiştiğinin ve Afrika’nın duruşunun giderek daha fazla önem kazandığının bir örneği olarak değerlendiriliyor. İlerleyen günlerde iki ülke arasındaki bu gerginliğin nasıl bir yöne evrileceği ise merakla bekleniyor.
