Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü’nden Prof. Dr. Barış Bayram ve araştırma görevlisi Berre Vize, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Yükseköğretim Kurulu ve TÜBİTAK destekli ULTRAMEMS Araştırma Laboratuvarı’nda geliştirdikleri “MEMS Nöristör” projesinin detaylarını kamuoyuyla paylaştı.
Teknolojinin beyin yapılarına ilham aldığını vurgulayan Prof. Dr. Bayram, dört yıllık bir çalışmanın ürünü olan bu yenilikçi “nöromorfik işlemci bileşeni” MEMS nöristörün patent başvurusunun ODTÜ Teknoloji Transfer Ofisi tarafından yürütüldüğünü açıkladı. Projenin başlangıcında, beyin hücreleri ile yüksek enerji verimliliği sağlayan sistemlerin benzerliklerinden esinlendiklerini ifade eden Bayram, bu cihazın mevcut üretim süreçleri ile tam uyumlu olduğunu ve böylece uluslararası firmalar tarafından hızla ticarileştirilme potansiyeline sahip olduğunu dile getirdi.
Prof. Dr. Bayram, insan beyninin yalnızca 25 watt enerji tüketerek karmaşık işlemleri gerçekleştirdiğini belirtirken, en gelişmiş işlemcilerin aynı işlemler için yaklaşık 25 megawatt enerji tükettiğini vurguladı. Beynin enerji verimliliğinin sırrının hafıza ve işlem birimlerinin entegre çalışmasında yattığını ifade eden Bayram, geleneksel bilgisayar sistemlerinde hafıza ve işlemci arasında sürekli veri aktarımının enerji tüketimini artırdığını ve gecikmelere yol açtığını açıkladı.
Geliştirilen MEMS nöristör sayesinde işlemci ve hafıza biriminin tek bir yapıda birleştirildiğini ve bu durumun enerji tüketimini büyük ölçüde azalttığını kaydeden Bayram, bu teknolojinin cep telefonlarındaki transistörlerin yerine kullanılması halinde telefonların yılda yalnızca bir kez şarj edilebileceğini öne sürdü.
Prof. Dr. Bayram, günümüzde cep telefonlarının işlemci kapasitelerinin yetersizliği nedeniyle çoğu verinin bulut sunuculara aktarıldığını, bunun da kişisel veri güvenliği açısından risk oluşturduğunu belirtti. Ancak MEMS nöristörler ile bu işlemlerin cihaz üzerinde lokal olarak gerçekleştirilebileceğini, böylece hem enerji tasarrufu sağlanabileceğini hem de veri güvenliğinin artırılabileceğini ifade etti.
Mevcut yapay zeka sistemlerinin yüksek enerji tüketimine dikkat çeken Bayram, teknoloji devlerinin sunucu merkezlerini deniz suyuyla soğutmaya çalıştıklarını hatırlatarak, MEMS nöristörlerin kullanıldığı nöromorfik işlemciler sayesinde bu merkezlerin çölde bile kurulabileceğini söyledi. Bu teknoloji ile ısınma sorununu ortadan kaldırarak enerji tüketimini azaltmayı ve çevresel etkileri en aza indirmeyi hedeflediklerini vurguladı.
Araştırma görevlisi Berre Vize ise MEMS nöristörün mevcut aygıtlardan çok farklı olduğunu, güvenilirlik, endüstriyel uyumluluk ve hız gibi kritik alanlarda çığır açan bir çözüm sunduğunu belirtti. Yapay zeka bilgi işlem sistemlerinde devrim yaratacak bu teknolojinin sağlık, finans ve ulaşım gibi sektörlerde büyük değişimler yaratacağına dikkat çekti.
Prof. Dr. Barış Bayram ve ekibi, Analog Devices, HP, IBM, NVIDIA, Amazon ve Google gibi global teknoloji devleriyle iş birliği yapmayı hedefliyor. Bayram, “Bu teknoloji, dünyada geliştirilen ilk MEMS nöristör. Yerli ve milli bir buluş olarak ülkemizi bu alanda lider konuma taşımak için kararlılıkla çalışacağız.” diyerek projenin önemi üzerinde durdu.
Yavuz Yıldırım
Haber Müdürü
