ABD’nin Alabama eyaletinde Yüksek Mahkeme, dondurulmuş embriyoların “çocuk” sayılması gerektiğine ve bunları yanlışlıkla yok eden bir kişinin sorumlu tutulabileceğine dair karar aldı. Bu karar, eyalet genelinde birçok kliniğin, tüp bebek tedavisi olarak bilinen ‘In Vitro Fertilizasyon (IVF)’ yöntemini durdurmasına neden oldu. Tıp uzmanları ve üreme tedavilerini destekleyen gruplar, kararın Alabama ve diğer eyaletlerde tüp bebek tedavisi açısından olumsuz etkiler doğurabileceği konusunda uyarıda bulundu. Bazı kürtaj karşıtı gruplar ise embriyoların yasal olarak daha fazla korunması gerektiğini savundu.
Mahkeme kararının, IVF’ye yönelik herhangi bir yasak veya kısıtlama getirmemesine rağmen embriyoların ‘çocuk’ olarak kabul edilmesi nedeniyle, kliniklerin embriyoları kullanma ve saklama konusunda uzmanlar arasında karışıklık yarattığı belirtildi. Alabama Üreme Hakları Merkezi politika direktörü Elisabeth Smith, IVF embriyolarının tümü kullanılmıyor, kullanılması da mümkün değil. Embriyolara yasal kişilik kazandıran bir yasanın çıkarılması, birçok insanın ailelerini kurmak için güvendiği bir bilim olan IVF’nin kullanımı açısından feci sonuçlara yol açabilir.
Alabama Tabipler Birliği ise karara tepki göstererek, bu kararın tüm Alabamalıları etkilediğini ve aile kurmak isteyenler için doğurganlık seçeneklerinin sınırlı hale gelmesine yol açacağını belirtti. ABD yönetimi ise Alabama kararını, Yüksek Mahkeme Roe v. Wade içtihadından döndüğünde ve politikacıların, ailelerin alabileceği en kişisel kararlardan bazılarını dikte etmesinin önünü açtığında beklediğimiz türden bir kaos olarak nitelendirdi. Alabama Yüksek Mahkemesinin kararının sadece eyalet içinde geçerli olmasına rağmen uzmanlar, diğer eyaletlerde de benzer yasal girişimler veya davalar görülebileceğine dikkat çekiyor.
Karar, 2020’de bir doğurganlık kliniğinde embriyoları kazaen kaybedilen 3 çiftin açtığı dava sonucunda alındı. Bir hasta, embriyoların saklandığı yere girmiş, onları eline almış ve kazara düşürmüştü. Düşen embriyolar kaybedilmişti. Çiftler, eyaletin “Küçüğün Yanlışlıkla Öldürülmesi Yasası”na dayanarak Üreme Tıbbı Merkezi ve Gezici Revir Derneğine dava açmıştı. Bu yasa, anne karnındaki fetüsleri kapsıyor ancak IVF ile elde edilen embriyoları kapsamıyor. Bir alt mahkeme, embriyoların kişi veya çocuk olarak nitelendirilemeyeceğine ve haksız ölüm davasının durdurulmasına karar vermişti. Çiftler kararı temyiz etmişti.
ABD Yüksek Mahkemesi, 24 Haziran 2022’de ülke çapında kürtaj hakkını iptal etmiş ve eyaletlerin bu konuda kendi yasalarını yapmalarının kapısını açmıştı. Kararın ardından Demokratların yasama organında çoğunlukta olduğu eyaletlerde kürtaj serbest kalmaya devam ederken, Cumhuriyetçilerin eyaletlerinde yasaklanmıştı. Alabama’da hamileliğin her aşamasında kürtaj tamamen yasaklanmış durumda bulunuyor.
