Oruç tutarken dikkat edilmesi gereken çeşitli hususlar bulunmaktadır.
Oruç, belirli eylemlerin gerçekleştirilmesi halinde bozulur. Bazı durumlar hem kaza hem de kefaret gerektirirken, diğerlerinde yalnızca kaza yeterli olmaktadır.
Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu’ndan aldığı bilgilerle oruçla ilgili sıkça merak edilen konuları derlemiştir.
İşte orucu bozan ve bozmayan durumların listesi:
AŞI OLMAK VEYA İĞNE YAPTIRMAK ORUCU BOZAR MI?
Oruç, yemek, içmek ve cinsel ilişki gibi durumlarla bozulur. Gıda ya da keyif verici olmayan iğneler, beslenme anlamına gelmediğinden orucu etkilemez. Bu bağlamda aşı olmak da orucu bozmaz.
Bununla birlikte, gıda ya da keyif verici iğneler orucu bozar. Oruçlu iken besin veya vitamin iğneleri yapılanların, ağızdan aşı alanların ya da damardan serum ve kan verilenlerin orucu geçersizdir. Bu durumda oruçlarının kaza edilmesi gerekecektir.
ORUÇLU İKEN KAN VERMEK VE VÜCUDA KAN ALMAK ORUCU BOZAR MI?
Ramazan ayında oruçlu iken kan veren kişinin orucu bozulmaz. Ancak vücuda kan almak beslenme anlamına geldiği için orucu bozar.
KUSMAK ORUCU BOZAR MI?
Kendiliğinden gelen kusma orucu bozmaz. Mideden ağza yükselen ama geri dönen şeyler de oruca zarar vermez. Ancak kişinin isteğiyle ağız dolusu kusması durumu, oruçların bozulmasına yol açar.
Ayrıca kustuğu için orucunun bozulduğunu düşünen bir kişi yemek ya da içmeye devam ederse, bu durum onun orucunu bozar. Bu kişi yalnızca kaza ile yükümlü olur; kefaret düşmez.
ORUCU KASTEN BOZMANIN HÜKMÜ NEDİR?
Orucu bilerek ve isteyerek bozmak, Ramazan’ın hürmetine saygısızlık olarak kabul edilir ve büyük günahlardan biridir. Hz. Peygamber (SAV), bu durumu yaşayanların kefaret ödemekle yükümlü olacağını belirtmiştir.
Oruç kefareti, art arda 60 gün oruç tutmaktır. Bunu yapamayanlar, 60 fakiri bir gün ya da bir fakiri 60 gün doyurmak zorundadır. Tövbe etmenin yanı sıra, bozulan oruçların da kaza edilmesi gerekir.
RAMAZAN’DA ORUÇLUYKEN YOLCULUĞA ÇIKAN KİMSE, YOLCULUK SEBEBİYLE ORUCUNU BOZARSA NE YAPMASI GEREKİR?
Ramazan ayında sefer mesafesi (en az 90 kilometre) kadar bir yere gitmek üzere yola çıkan kişi, geceden oruca niyet etmeyebilir. Ancak niyet ettikten sonra gün içinde yolculuk yapıyorsa, bu esnada başka bir mazereti yoksa orucunu bozmamalıdır. Çünkü başlayan bir ibadet mazeret yokken tamamlanmalıdır.
Yine de yolculuk bir mazeret olduğundan, orucunu yolculuk esnasında bozan kişinin yalnızca kaza etmesi yeterlidir; kefaret gerekmez.
ORUÇ TUTACAK GÜCÜ OLDUĞU HALDE TUTMAYAN BİR KİMSE, BU ORUÇLARININ FİDYESİNİ VEREREK ORUÇ BORCUNDAN KURTULMUŞ OLUR MU?
Fidye sadece oruç tutmaya gücü yetmeyen yaşlı kişiler ve iyileşme ümidi olmayan hastalar için geçerlidir. Dolayısıyla oruç tutmaya gücü yetip de tutmayanlar fidye veremez; onlara kaza etmeleri ve tövbe etmeleri gerekir.
UZMAN BİR DOKTORUN ORUÇ TUTMAMASINI ÖNERDİĞİ KİMSE NE YAPMALIDIR?
Hastalığı nedeniyle oruç tutmasının sağlık açısından zararlı olacağını belirten bir uzman doktorun tavsiyesine uyan kişi, Ramazan’da oruç tutmayabilir. Eğer hastalık geçici ise tutmadığı oruçlarını iyileştiği zaman kaza eder. Eğer kalıcı bir rahatsızlığı varsa, tutamadığı oruçlar için fidye vermesi gerekir.
KADINLAR ADET VE LOHUSALIK HALLERİNDE ORUÇ TUTABİLİRLER Mİ?
Adet ve lohusalık döneminde bulunan kadınların oruç tutması ve namaz kılması haramdır. Bu durumlardaki kadınların ibadetleri geçersiz olur ve bu konuda tüm fakihler görüş birliği içindedir.
Adet süresince tutulmayan oruçların temizlenme sonrası kaza edilmesi gerektiği hususunda da tüm mezhepler arasında bir konsensüs vardır. Hz. Aişe, bu konuda kendisine sorulan bir soru üzerine, Resulullah (SAV) döneminde adet gören kadınların tutmadığı oruçları kaza etmeleri gerektiğini, ancak kılmadıkları namazları yeniden kılmalarının gerekmediğini ifade etmiştir.
UÇAKLA SEYAHAT EDEN ORUÇLU KİŞİ İFTARINI NEREYE GÖRE YAPAR?
Seyahat edenlerin imsak ve iftar zamanlarını bulundukları yere göre ayarlamaları gerekmektedir. Uçakla seyahat eden oruçlu kişiler, uçuş esnasında uçak yetkililerinin vereceği bilgiyi esas almalı. Eğer böyle bir bilgi yoksa, uçağın üzerindeki bölgeye göre iftar yapılmalıdır.
Ancak çok hızlı uçaklarla yapılan kıtalararası seyahatlerde imsak ile iftar arasındaki zaman kalkınan ölçüde kısa veya uzun olabileceğinden, yolculuk yapanlar oruçlarını kaza etme hakkına sahiptir. Fakat eğer oruca başlamışlarsa, başladıkları yerin akşamvakti referans alınarak iftar edebilirler.
ORUÇ FİDYESİ NASIL ÖDENİR?
Oruç fidyesinin bedeli, fitre miktarı kadar olup, Ramazan’ın başlangıcında, içinde veya sonunda verilebilir. Fidye, aynı anda bir fakire de verilebileceği gibi, farklı fakirlere ayrı ayrı da verilebilir. Eğer bu duruma düşen kişi, fidye vermeye gücü yetmiyorsa, Allah’tan bağışlanma dilemelidir.
