Güney Afrika Cumhuriyeti’nin Angola’ya kadar uzanan kıyı şeridinde bulunan kolonilerde yaklaşık 2 milyon Cape kürklü fokunun yaşadığı tahmin edilmektedir. Bu foklar, kahverengi kürkleri ve 2 metreyi geçebilen boylarıyla, deniz memelileri arasında en büyük türler arasında yer alıyor. Ancak şu günlerde, Cape kürklü foklar arasında yaygın hale gelen kuduz salgını, bilimsel açıdan emsalsiz bir durum oluşturmaktadır.
Güney Afrika Tarım Bakanlığı tarafından Temmuz ayında yayımlanan bir rapora göre, foklar arasında kuduz salgını ilk kez Mayıs ayında tespit edilmiştir. Bununla birlikte, geçmiş yıllarda ölen foklardan alınan örnekler incelendiğinde, bu ilk vakaların 2022 yılına dayandığı tahmin edilmektedir. Raporda, Temmuz sonuna kadar Cape Town ile Plattenberg şehirleri arasındaki kıyı şeridinde toplam 17 kuduz vakası saptandığı belirtilmekte ve bu durum, dünya genelindeki deniz memelileri arasında görülen ilk kuduz salgını olarak kaydedilmektedir.
Kuduz vakalarının sayısı, Cape Town’daki Hout Bay Fok Kurtarma ve Rehabilitasyon Merkezi yetkilisi Kim Hattingh tarafından yapılan açıklamalarla birlikte artmış, Temmuz’dan itibaren tespit edilen 7 vaka ile birlikte toplam vaka sayısının 24’e yükseldiği bildirilmiştir. Hattingh, bu salgının deniz memelileri arasında daha önce görülmediğini belirterek, “Kuduzun deniz yaşamını nasıl etkileyeceği konusunda hiçbir bilgi yok” demiştir.
Kuduzlu fokların insanlara saldırdığı birkaç vakaya da dikkat çeken Hattingh, insanların fok ısırıklarından kuduz kaptığına dair herhangi bir rapor bulunmadığına vurgu yaptı. Yine de, okyanusta yüzmeden önce kuduza karşı aşı olunmasını önererek, sahilde karşılaşılan bir fokun en az 30 metre uzağında durulması gerektiğini ifade etmiştir. Ek olarak, salgının ilk kez görülmesi nedeniyle kuduz olmuş bir foku tespit etmenin zorluğuna dikkat çekmiş, “Fokların düzensiz hareket ettiğini, başlarını çevirdiğini ve nesneleri yakalıyormuş gibi davrandığını gözlemledik. Bu belirtiler gösteren bir fok, genellikle 30 dakika içinde ölmektedir” şeklinde konuşmuştur.
Hattingh, denizde hasta görünen ve teknelere yanı sıra insanlara da saldıran foklar olduklarını belirtmiş, ancak bu durumun kuduzdan kaynaklanmamış olabileceğini, açlık nedeniyle daha saldırgan hale gelen foklar olabileceğini de vurgulamıştır. Cape kürklü fokların, 2018 yılında 2 milyon olarak tahmin edilen nüfusunun, 2021’deki kitlesel ölümlerden sonra düşmüş olabileceği de belirtilmektedir.
Hattingh, bu fokların, balıkçılık endüstrisi tarafından her gün tehdit altında olduğunu ifade ederek, “Cape kürklü foklar, ciddi tehlikelere maruz kalıyor ve Afrika geleneksel tıbbında ilaç yapımında kullanılıyorlar, bu durum onların varlığına büyük bir tehdit oluşturuyor” demiştir. Yerel balıkçılık endüstrisinin, fokların, yunusların ve balinaların tüm balıkları tükettiğine inandığını belirten Hattingh, “Bu nedenle bunun önüne geçmek için daha fazla fok öldürülmesi onların işine geliyor” şeklinde düşüncelerini aktarmıştır.
Hout Bay Fok Kurtarma ve Rehabilitasyon Merkezi, 1999 yılından beri Cape kürklü fokları yetiştirip doğaya salmak amacıyla faaliyet göstermekte. Hattingh, mevcut durumda fokların kuduz aşısı ile aşılanarak doğaya salındığını, belirli bir aşamadan geçirilerek etiketlendikten sonra doğal yaşamlarına bırakıldıklarını belirtmiştir. Bu süreçlerin, Cape kürklü fokların geleceği açısından ne kadar hayati olduğunu gözler önüne sermektedir.
