Kalitesiz uyku, yorgunluk, unutkanlık ve düşük motivasyon gibi olumsuz etkilere yol açmaktadır.
Bazı bireyler başını yastığa koyduğu anda derin bir uykuya dalabilmektedir, ancak diğerleri uykuya geçiş sürecinde sıkıntılar yaşayarak huzursuz bir şekilde zaman geçiriyorlar.
İlk olarak, uykusuzluğun sebebine dair bir analiz yapmak büyük bir önem taşıyor. Yorgunluk mu, yoksa stres mi bu durumu tetikliyor?
“UYKUSUZLUK” TANISININ BELİRTİLERİ
“Uykusuzluk” ya da diğer bir adıyla “Insomnia”, haftada en az 3 gün süren ve en az 3 ay devam eden şikayetlerle tanımlanmaktadır.
Bu durum genellikle kadınlarda ve yaşlı bireylerde daha sık görülmektedir.
Dünya genelinde uykusuzluk oranı yaklaşık olarak yüzde 30 civarındadır.
Günlük ortalama 8 saat uyku önerilmektedir. Fakat son yüzyılda insanın uyku süresinin 9 saatten 6.8 saate düştüğü belirlenmiştir.
Düzenli bir uyku için günlük en az 7-8 saat uyumak gereklidir. Günlük ortalama 7 saat uykusu olan bir birey, uykunun fiziksel ve fizyolojik faydalarından tam anlamıyla yararlanamamaktadır.
BEYNİMİZ İÇİN UYKU ÇOK DEĞERLİ
Uyku, beynin sağlıklı işleyişi için son derece kritik bir bileşendir. Hem beyin hem de vücuttaki diğer organların etkin bir biçimde çalışabilmesi için yeterli uyku almak şarttır.
NEDEN UYUYAMIYORUZ?
Uykusuzluğun nedenleri arasında yorgunluk, uykuya yeterince zaman ayıramamak veya mevcut sağlık sorunları yer alabilir. Örneğin, kanser, endokrin bozuklukları, gastrointestinal, kardiyak problemler ve özellikle psikiyatrik hastalıklar uykusuzluğa neden olabilir.
Nörolojik hastalıklar da uykusuzluğa yol açabilir. Demans ve Parkinson hastalarında kullanılan ilaçlar ve hastalığın seyri, uykusuzluk sorununu beraberinde getirebilir.
Epilepsi, uyku ile doğrudan ilişkili bir durumdur; uykusuzluk nöbetleri tetikleyebileceği gibi hasta, nöbet sonrası da uykusuz kalabilmektedir.
Vardiyalı çalışan bireyler de uykusuzluktan şikayet edenler arasında yer almaktadır.
YETERLİ UYKU İÇİN NE YAPILMALI?
Uyku odası yalnızca uyku için kullanılmalıdır; bu odada bilgisayar ve televizyon gibi cihazlar bulunmamalıdır.
Yatakta yemek yemek veya televizyon izlemek ise kaçınılması gereken davranışlardandır.
Odanın yazın sıcak, kışın ise soğuk olmaması gerekir. Yeterli ve etkili bir uyku için karanlık, sesiz ve dış ışıklardan uzak bir ortam sağlanması önemlidir.
Yatmadan önce ağır yemekler tüketilmemeli ve öğleden sonra kafeinli içeceklerden kaçınılmalıdır.
Gündüz uyku molası 20 dakikayı geçmemelidir. Ayrıca, uyku hijyeni için belirli bir ritüel oluşturmak faydalıdır; örneğin, yatmadan önce ılık bir duş almak, rahatlatıcı müzik dinlemek veya hoş bir kitap okumak gibi aktiviteler tercih edilebilir.
Uykusuzluğu olanların gece uykusuz kaldıktan sonra gündüz uyuma eğilimi göstermemeleri önerilir; eğer gündüz uyuma durumu kaçınılmazsa, bu sürenin de 20 dakikayı aşmaması önem arz etmektedir.
Tüm bu önlemlere rağmen hala uykusuzluk problemi yaşayan bireyler bir sağlık uzmanına başvurmalı ve uygun tedavi yöntemlerini araştırmalıdır.
UYKUSUZLUĞUN ZARARLARI
Yetersiz uyku, ertesi gün yorgunluk hissine neden olur, böylece hem iş hem de sosyal hayatta etkinlik sorunu yaşanabilir.
Zihinsel aktivitelerde yavaşlama meydana gelir ve bireyin hayattan aldığı zevk azalabilir.
Ayrıca, uykusuzluk ile birlikte bazı hastalıklar da daha sık ortaya çıkma eğilimindedir.
