ABD ile İran arasındaki nükleer müzakereler çıkmaza girerken, Washington yönetimi Tahran’a karşı sert bir ton benimsemeye başladı. Başkan Yardımcısı JD Vance’in Azerbaycan’da bölgesel ittifakları güçlendirdiği sırada, ABD Başkanı Donald Trump, İsrail’in önde gelen yayın organlarından Kanal 12’ye verdiği özel mülakatta Tahran’a yönelik “son uyarı” niteliğinde mesajlar iletti.
Trump, Beyaz Saray’ın önceliğinin diplomatik çözüm olduğunu vurgulasa da, masadaki seçeneklerin tükenmekte olduğuna dikkat çekti. İran yönetiminin müzakereleri uzatma çabalarına tahammüllerinin kalmadığını belirten Trump, şu kritik ifadeleri kullandı:
“Eğer müzakereler başarısız olursa ve bir sonuca varamazsak, masada bekleyen ‘zor kararları’ almak zorunda kalacağız. Bu, kimsenin arzu etmediği ama mecbur kalırsak çekinmeyeceğimiz bir yoldur.”
Uzmanlar, Trump’ın “zor kararlar” ifadesinin doğrudan askeri seçenekleri ve ekonomik yaptırımların “maksimum baskı” seviyesine çıkarılmasını kastettiğini belirtiyor. Nitekim, ABD basınında yer alan son dakika bilgilerine göre Pentagon, müzakerelerin başarısız olması durumunda bölgeye tam donanımlı ikinci bir uçak gemisi grubunu sevk etmeye hazırlanıyor.
Azerbaycan’ın Kararlı Duruşu
Trump’ın bu deniz gücü hamlesi, Azerbaycan’ın durumu ile birlikte değerlendirildiğinde önemli bir stratejik değişikliği gözler önüne seriyor. Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov, ülkesinin topraklarının İran’a yönelik herhangi bir saldırıda kullanılmasına “asla izin vermeyeceklerini” duyurdu. Bu “Egemenlik Doktrini”, ABD ve İsrail’in olası bir İran operasyonunda kuzey cephesini kullanma ihtimalini diplomatik olarak kapatmış oldu.
Azerbaycan’ın bu net duruşu, Washington’ı strateji değiştirmeye zorladı. Kuzeyden baskı kurma şansı azalan ABD, Basra Körfezi ve Doğu Akdeniz’deki deniz gücünü artırarak İran’ı güneyden kuşatma planına (“B Planı”) ağırlık vermeye başladı.
Koordineli Çevreleme Stratejisi
Bu gelişmeler, ABD’nin İran’a karşı koordineli bir “çevreleme” stratejisi izlediğini gösteriyor:
- Diplomatik Cephe (JD Vance): Başkan Yardımcısı Vance, Bakü ziyaretinde Aliyev’in Türkiye ve İsrail ile kurduğu dengeyi överek, İran’ı kuzey komşularından diplomatik olarak izole etmeye çalışıyor.
- Askeri Cephe (Donald Trump): Başkan Trump, kuzeyden askeri geçiş izni alamadığı için donanma kartını açarak Tahran’a “Gemilerimle gelirim” mesajı veriyor.
Güney Kafkasya’dan Basra Körfezi’ne uzanan bu hattaki gerilim giderek artıyor. Trump’ın “zor kararlar” ifadesi, sadece bir blöf değil; Bakü’nün tarafsızlığı karşısında ABD’nin askeri gücünü kullanma niyetini ilan etmek anlamına geliyor.
