22 Ocak 2025 tarihinde yemin ederek göreve başlayan ABD Başkanı Donald Trump, aynı akşam Oval Ofis’te önemli bir başkanlık kararnamesi imzaladı. Bu kararname, ABD’de doğan çocukların otomatik olarak vatandaşlık alma hakkını kaldırmayı hedefliyordu. Söz konusu düzenlemeye karşı ilk yasal adım, Amerikan Sivil Özgürlükler Birliği (ACLU) tarafından atıldı. Örgüt, Trump’ın kararnamesinin yasadışı olduğu gerekçesiyle mahkemeye başvurdu.
Trump’ın kararnamesine karşı olan muhalefet, özellikle ABD’nin batısında ve doğusunda bulunan eyaletlerin savcıları tarafından desteklendi. California, New York ve New Jersey gibi eyaletlerin içinde bulunduğu toplam 18 eyaletin savcıları, bu kararnamenin Anayasa’ya aykırı olduğunu savunarak San Francisco ve Washington DC’deki federal mahkemelere itirazda bulundular.
Mahkemeye sunulan dava dilekçesinde, Trump; yerleşik ve uzun süredir devam eden bir anayasal ilkeyi ortadan kaldırmaya çalışmakla suçlandı ve “Başkanın anayasal bir değişikliği veya usulüne uygun yürürlüğe konulmuş bir yasayı yeniden yazma ya da geçersiz kılma yetkisi yoktur” ifadesine yer verildi. Bu durum, başkanlık makamının yetkileri ve sınırları açısından tartışmalara yol açtı.
Dilekçede ayrıca, ABD’de her yıl yaklaşık 150 bin çocuğun, vatandaş olmayan ebeveynlerden doğduğuna dikkat çekildi. Bu yürütme emrinin uygulanmasıyla birlikte, bu çocukların vatandaşlıkla sağlanan temel hizmetler ve federal fonlardan mahrum kalacaklarına vurgu yapıldı. Bu durum, toplumsal eşitsizlikleri derinleştirebilecek ve ailenin sosyoekonomik durumunu olumsuz etkileyecek bir etki yaratması bekleniyor.
New Jersey Başsavcısı Matthew Platkin, yaptığı basın toplantısında Trump’ın doğumla vatandaşlık hakkını tek taraflı olarak sona erdirme girişiminin Anayasa’nın açık bir ihlali olduğunu belirtti. Platkin, “Bu ülkedeki başkanların geniş yetkileri var, ancak onlar kral değiller” ifadesiyle, demokratik süreçlerin ve yasaların önemine dikkat çekti.
Platkin, “Ülkemiz 150 yıldan uzun süredir bu temel kuralı takip ediyor. Bu ülkede doğan bebekler Amerikan vatandaşıdır. Bu kararname yalnızca yasaya bir saldırı değil, aynı zamanda bu ulusun özüne yönelik bir saldırıdır” şeklinde konuşarak, yapılan düzenlemenin tarihsel ve hukuki bağlamda sahip olduğu önemi vurguladı.
Bu gelişmeler, Trump’ın başkanlık sürecinin ilk günlerinde karşılaştığı hukuki zorlukların sadece bir başlangıcı olarak yorumlanıyor. Hem eyaletlerin hem de toplumsal grupların bu kararnamelere karşı gösterdiği direnç, ABD’deki vatandaşlık hakkı ve sosyal adalet tartışmalarının yeniden alevlenmesine neden olacağının işareti olarak görülüyor.
