Suriye’de, Heyet Tahrir Şam (HTŞ) çatısı altında birleşen muhalif gruplar, Beşar Esad yönetimine karşı başlattıkları ayaklanmada, 8 Aralık 2024 tarihinde Şam’a girerek 61 yıllık Baas rejimini çökerttiler. Bu olay, Esad’ın hükümetine büyük bir darbe vurdu ve ülkenin siyasi yapısında köklü bir değişimi tetikledi. Esad ise, bu yenilginin ardından Rusya’ya kaçarak mülteci durumuna düştü ve bu kaçış, Suriye’deki rejimin çöküşü ile ilgili tartışmaları daha da alevlendirdi.
Bu gelişmeler ışığında, Suriye’nin geçici yönetimini devralan HTŞ lideri Ahmed eş-Şara, ülkenin yeniden yapılandırılma sürecinin resmi olarak başlatıldığını duyurdu. Böylelikle, yeni hükümetin kurulması, hukukun ve devlet düzeninin yeniden tesis edilmesi çalışmalarını da beraberinde getirecek.
SURİYE’DEN TAZMİNAT TALEP ETTİ
Halk darbesinin ardından, yeni Suriye yönetimi dış güçlerin etkisi altında olduğuna dikkat çekerek, İran yönetimi uluslararası ilişkilerde güncel bir sorun haline geldi. İran, yeni hükümetten Esad yönetimindeki borçlarını ödemesini talep ederken, 30 milyar dolarlık bir tazminat beklentisi içinde olduğunu duyurdu. İran, “Hükümet değişse bile, İran’ın Suriye üzerindeki alacaklarından vazgeçilmeyecek. Suriye’de kurulacak yeni yönetim, bu borcu İran halkına ödemekle yükümlü olacak” açıklamasını yaptı.
İRAN’A 300 MİLYAR DOLARLIK TAZMİNAT
İran’ın tazminat talebine HTŞ lideri Ahmed eş-Şara’dan bir karşılık geldi. Lübnan merkezli El-Modon gazetesinde yer alan habere göre, Suriye’nin yeni yönetimi, uluslararası mahkemeler aracılığıyla İran’dan 300 milyar dolar tazminat talep etmeye hazırlanıyor. Bu tazminatın, “Tahran’ın devrik devlet başkanı Beşşar Esad rejimi lehine kurduğu askeri ittifak sırasında Suriyelilere ve ülkenin altyapısına uygulanan zararların telafi edilmesi amacıyla Suriye halkına ve devletine ödeneceği” belirtildi. Bu yanıt, Suriye’nin yeni hükümetinin İran’ı, Esad’a verdiği destek nedeniyle yaşanan katliam ve yıkıma ortak olarak görmeye başladığının bir göstergesi.
İRAN İLE İLETİŞİM KURULMADI
El-Modon gazetesi, Suriye’deki yeni siyasi yönetime yakın bir kaynağa atıfta bulunarak İran ile henüz herhangi bir iletişimin kurulmadığını bildirdi. Kaynak, Şam Büyükelçiliği ve Suriye’nin Tahran Büyükelçiliği’nin açılmasına dair diplomatik müzakerelerin dahil olduğu hiçbir görüşme gerçekleştirilmediğini vurguladı. Ayrıca, İran yönetiminin Esad rejimine destek amacıyla kurduğu askeri ittifak nedeniyle hukukun önünde hesap vereceği ifade edildi.
Sonuç olarak, Suriye’deki bu yeni siyasi gelişmeler, yalnızca iç dinamikleri değil, aynı zamanda bölgesel ilişkileri ve güç dengelerini de etkilemektedir. Yeni hükümetin Esad dönemine dair hukuki ve mali sorumlulukları sorgulama kararı, İran ile Suriye arasında ciddi bir anlaşmazlığın doğabileceğinin işaretlerini veriyor.
