İslamabad’da Kritik Randevu: ABD ve İran Masada
Orta Doğu, bir buçuk aydır süren şiddetli çatışmaların ardından derin bir nefes alıyor. ABD ve İran, Başkan Donald Trump’ın tanıdığı sürenin dolmasına çok az kala uzlaştı. Taraflar, iki haftalık geçici bir ateşkes için el sıkıştı. Ancak bu kritik adıma rağmen, derin görüş ayrılıkları hâlâ varlığını koruyor. Trump, daha önce “bir medeniyeti yok etme” tehdidi savurmuştu. Bu sert söylemler, sağlanan mutabakat sayesinde şimdilik rafa kalktı.
Trump’ın Zafer İlanı ve Hürmüz Şartı
Başkan Donald Trump, bu gelişmeyi Truth Social üzerinden kamuoyuna duyurdu. Anlaşma, petrol sevkiyatının merkezi olan Hürmüz Boğazı’nın açılması şartına dayanıyor. Pakistan Başbakanı ve ordu komutanı, bu süreçte yoğun bir arabuluculuk yürüttü. Trump, ulaşılan sonucu “tam ve kesin bir zafer” olarak görüyor. Fakat İran anlaşmayı bozarsa, ABD altyapı tesislerini vurma tehdidini yine de saklı tutuyor.
İsrail ve Lübnan Bilmecesi
İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, ülkesinin bu ateşkese uyacağını resmen açıkladı. Buna göre İsrail, İran’a yönelik operasyonlarını tamamen durduracak. Lakin Lübnan cephesinde durum henüz netleşmedi. Pakistan, Lübnan’ın ateşkes kapsamında olduğunu belirtiyor. Buna karşın İsrail, bu iddiayı kesin bir dille reddediyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise saldırılar durursa operasyonları bitireceklerini söyledi. Ayrıca Tahran, boğazdan geçen gemilerden ücret almayı planladıklarını da ekledi.
Masadaki İki Yol Haritası: 10 ve 15 Madde
Müzakerelerin merkezinde iki farklı teklif bulunuyor. ABD, hazırladığı 15 maddelik planda oldukça sert talepler sıralıyor. Bu plana göre Natanz, İsfahan ve Fordo nükleer tesislerinin imhası gerekiyor. Ayrıca İran, bölgedeki silahlı vekil gruplarla bağını tamamen koparmalıdır. Washington, Hürmüz Boğazı’nın uluslararası bir “serbest bölge” olmasını da şart koşuyor.
İran’ın sunduğu 10 maddelik karşı teklif ise bambaşka bir tablo çiziyor. Tahran, savaşın süresiz sona ermesini şart koşuyor. Bununla birlikte ABD güçlerinin bölge üslerinden tamamen çekilmesini istiyor. Ayrıca 45 yıllık yaptırımların kalkması ve dondurulan varlıkların iadesi İran’ın öncelikleri arasındadır. Kısacası, iki tarafın sunduğu planlar arasında büyük uçurumlar bulunuyor.
İslamabad’daki Dev Zirve
Gelecek hafta Cuma günü Pakistan’ın başkenti İslamabad’da tarihi bir görüşme gerçekleşecek. İran heyetine Meclis Başkanı Kalibaf liderlik edecek. ABD tarafını ise Başkan Yardımcısı JD Vance’in temsil etmesi bekleniyor. Bu yüz yüze görüşmeler, barışın kalıcı olup olmayacağını belirleyecek. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ülkesinin temel ilkelerinden asla ödün vermediğini özellikle vurguladı.
