Zeytin üretiminde, geçmiş dönemle kıyaslandığında yüzde 40 ya da daha fazla kayıplar yaşanacak bir “yok yılı” öngörülüyor. 2025-2026 sezonunda, hem yurt içinde hem de yurt dışında zeytinyağı üretiminin benzer şekilde azalması, fiyatların yeniden artış göstermesine neden olabilir.
Türkiye, 2024-2025 sezonunda 3 milyon 750 bin ton zeytin üretimi gerçekleştirerek tüm zamanların en yüksek zeytinyağı rekoltesine ulaştı. Bu kapsamda 475 bin ton zeytinyağı ve 750 bin ton sofralık zeytin üretimi gerçekleştirildi.
Bu olağanüstü üretim düzeyi, dünya genelindeki diğer önemli zeytinci ülkelerde de benzer sonuçlar doğurunca, toplam arz miktarının artışı zeytinyağı fiyatlarını düşürdü. Geçen yıl raflarda ortalama 500-600 lira seviyelerinden satılan naturel sızma zeytinyağının litre fiyatı, bu yılki üretim bolluğu nedeniyle neredeyse yarı yarıya düşerek birçok markette ünlü markalar 200-250 lira arasında satılmaya başladı.
Fiyatlardaki bu düşüş tüketicilerin lehine olurken, zeytin üreticileri maliyetlerini karşılamakta zorlanıyor. Üreticiler, yaşanan rekor verimin tadını çıkaramazken neredeyse maliyetine satış yapmaktadır.
2025-2026 sezonunun ise azalan üretimle geçmesi bekleniyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, zeytin üretiminin bu yıl yüzde 40 oranında azalarak 3 milyon 750 bin tondan 2 milyon 250 bin tona düşmesi öngörülüyor.
Üretim düşüşü zeytinyağı fiyatlarının yeniden artış göstermesine sebep olabilir. Yeni sezon öncesinde zeytinyağı alımı, tüketiciler için bir avantaj oluşturabilir.
Rekolte tahminlerinin yapılmaya devam etmesi ve özellikle kuraklığın etkisiyle verim düşüşünün sürmesi, geçmiş yıllardaki gibi zeytinyağı fiyatlarını hızla yukarı yönlü tetikleyebilir.
İspanya ve Tunus’ta da benzer verim düşüşleri bekleniyor.
Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi (UZZK) Yönetim Kurulu Başkanı ve Uluslararası Zeytin Konseyi (COI) Danışmanlar Kurulu Üyesi Dr. Mustafa Tan, Türkiye’nin bir sonraki sezonunun az ürün yılı olacağını belirtti.
İspanya’da bu sezon çiçeklenme döneminde verimin iyi görünmesine rağmen aşırı sıcakların etkisiyle ürün zarar gördü. Bu durum, zeytinyağı piyasasındaki önemli bir aktör olan İspanya’da verim düşüklüğüne neden olabilir.
Tunus’ta da geçen yıla göre benzer bir verim kaybı yaşanması bekleniyor. Tan, “Geçen yıl Türkiye için rekor seviyede arz mevcutken, ihracat hızının kısıtlanması sonucu sezon başında stokların arttığını” ifade etti. Ayrıca İspanya, İtalya ve Tunus’ta geçen yıl da aşırı kuraklık nedeniyle üretim rakamlarının yüzde 50-60 düştüğünü kaydetti.
Tan, “İspanya’da çiçek ve ilk meyve tutumu dönemindeki aşırı sıcaklar zeytin tutumunda problemler yarattı. Türkiye’de fiyatlar şu anda tüketici için oldukça iyi, ancak üretici için aynı şeyi söylemek mümkün değil. Üreticinin, maliyetleri karşılayamadığı bu şartlarda üretimden uzaklaşma ihtimali söz konusu. Aksi takdirde gelişen zeytincilik desteklerinin heba olma riski var,” dedi.
Tan, çiftçiler için sürdürülebilir bir zeytincilik sağlamak adına herkesin memnun olacağı bir fiyat seviyesinin belirlenmesi gerektiğini vurguladı. “Zeytin ve zeytinyağına verilen teşviklerin artırılması, iç pazarda daha fazla tüketim sağlanması ve zeytinyağının tanıtımına ağırlık verilmesi gerekiyor.” ifadelerini kullandı.
Fiyatların üretimdeki dalgalanmalara bağlı olduğunu kaydeden Tan, düşen fiyatların gelecek sezon yükselebileceğini aktardı. 2025-2026 sezonundaki verim düşüşünün ne olacağının, ilerleyen zaman ve iklim şartlarıyla netleşeceğini belirtti. Ancak, şu anda yeterli seviyede zeytinyağı stoku bulunduğunun altını çizdi.
