Avustralyalı çevresel biyoteknolog Joseph Boctor’un liderliğindeki araştırma ekibi, yaklaşık 200 bilimsel çalışmayı analiz ederek plastiklerin ve bu maddelerin üretiminde kullanılan kimyasalların tarım topraklarına ve gıda ürünlerine nasıl geçtiğini ortaya koydu.
Araştırmanın bulguları, mikroplastiklerin sadece çevre üzerinde değil, insan sağlığı üzerinde de ciddi tehditler oluşturduğunu gözler önüne seriyor.
MİKROPLASTİKLER TARIM ÜRÜNLERİNE NASIL GEÇİYOR?
Avrupa ve Kuzey Amerika’da her yıl yüz binlerce ton mikroplastik ile tarım topraklarının kirletildiği tahmin ediliyor. Örneğin, İngiltere’de gübre ve katkı maddeleri vasıtasıyla yıllık yaklaşık 22.500 ton mikroplastik toprağa karışıyor.
Tarımda yabancı otları kontrol altına almak ve nem kaybını azaltmak amacıyla yaygın olarak kullanılan plastik örtüleme yöntemleri, zamanla topraktaki mikro ve nanoplastiklerin önemli kaynaklarından biri haline geldi.
Ayrıca, kanalizasyon çamurları, biyokatılar ve organik gübreler, tarım ürünlerinde bulunan mikroplastiklerin diğer yaygın kaynakları arasında yer alıyor.
MİKROPLASTİKLER BİTKİLERE BİRKAÇ YOLDAN GİREBİLİYOR
Mikroplastik parçacıklarının bitkilere ulaşma yolları arasında endositoz adı verilen hücre alım mekanizması, yapraklardaki gözeneklerden doğrudan emilim ve köklerden su yoluyla taşıma yer alıyor. Bu süreçler sonucunda plastik parçacıklar bitki dokularına doğrudan girebiliyor.
İNSAN SAĞLIĞI ÜZERİNDE CİDDİ ETKİLERİ VAR
Boctor, “Bu mikroplastikler, gıda üreten toprakları bir plastik çöplüğüne çeviriyor.” diyerek önemli bir duruma dikkat çekti.
Plastiklerle birlikte gelen katkı maddeleri konusundaki şeffaflık eksikliği ve mevcut araştırmaların yetersizliği endişe verici bir durum olarak öne çıkıyor.
Mikro ve nanoplastiklerin insan vücudu üzerine zararları; kalp damar sağlığına olumsuz etki, hormonal bozukluklar, doğurganlık sorunları ve DNA hasarı olarak sıralanıyor.
Bazı plastik bileşenlerin hamilelik döneminde plasenta üzerinden fetüse geçebildiği de yapılan araştırmalarda belgelenmiştir.
TEHLİKELİ KATKI MADDELERİ
Plastik katkı maddeleri arasında dikkat çekenler arasında ftalatlar ve PBDE’ler (polibromlu difenil eterler) yer alıyor. Ftalatların hormon ve üreme sistemine zarar verdiği, PBDE’lerin ise kemirgen deneylerinde karaciğer, tiroid, bağışıklık ve üreme sistemleri üzerinde toksik etkiler gösterdiği bildiriliyor. Ayrıca PBDE’ler kanser riski ile de ilişkilendiriliyor.
“BU KRİZ SESSİZCE GELİŞİYOR”
Boctor, “Bu inceleme, görünmeyen bu tehlikeyi gün yüzüne çıkarmayı ve düzenleyicilere ışık tutmayı amaçlıyor. Plastik krizi artık kontrolsüz bir şekilde büyüyor ve insan sağlığı risk altında.” ifadelerini kullandı.
“Bunlar uzak olasılıklar değil; biyolojik sistemlerde sessizce ve düzenli biçimde gelişiyorlar.” diyen Boctor, acil önlemler alınması gerektiğinin altını çizdi.
Araştırma, Environmental Sciences Europe adlı bilimsel dergide yayımlandı.
