Samanyolu galaksisinin yaklaşık 15 bin ışık yılı uzaklığında yer alan “ASKAP J1832-0911” isimli cisim, her 44 dakikada bir yaklaşık iki dakika süren parlama patlamaları yayıyor.
Radyo ve X-ışını dalga boylarında yapılan gözlemler, bu düzenli sinyalleri “uzun periyotlu geçici kaynak” (long-period transient – LPT) olarak adlandırılan nadir bir türün örneği olarak tanımlıyor. Şimdiye kadar LPT’lerin hem yüksek enerjili X-ışınları hem de düşük enerjili radyo dalgalarıyla eşzamanlı patlama yaptığı ilk gözlem kaydedilmiş oldu. Bilim insanları, bu buluşun LPT’lerin gizeminin ortaya çıkarılmasında önemli bir rol oynayacağına inanıyor.
“DAHA ÖNCE BÖYLE BİR ŞEY GÖRMEDİK”
Keşif ekibinin lideri Curtin Üniversitesi’nden Zieng (Andy) Wang, “Bu nesne, daha önce karşılaştığımız herhangi bir şeye benzemiyor” açıklamasında bulundu. LPT’ler ilk kez 2022 yılında tanımlanmıştı ve bu zamana kadar 10 farklı örneği tespit edilmişti. Ancak ASKAP J1832-0911, bu örneklerin hiçbiriyle benzerlik göstermeyen özellikler sergiliyor.
Söz konusu cisim, Avustralya’daki Australian Square Kilometre Array Pathfinder (ASKAP) radyo teleskobuyla ilk defa tespit edildi. Aynı zamanda NASA’nın Chandra X-ışını Gözlemevi ile yapılan gözlemler, radyo sinyallerinin X-ışınlarıyla tam olarak aynı zaman diliminde gerçekleştiğini gösterdi. Chandra’nın dar görüş alanı dikkate alındığında, bu keşif oldukça şanslı bir olay olarak değerlendiriliyor.
OLASI BİR ÖLÜ YILDIZ
Bilim insanları, ASKAP J1832-0911’in yaşam döngüsünü tamamlamış bir yıldız olabileceğine inanıyor. Ancak bu nesnenin yoğun bir nötron yıldızı mı (magnetar) yoksa ikili bir sistemde yer alan bir beyaz cüce yıldızı mı olduğunu belirlemek henüz mümkün değil. Wang, mevcut teorilerin bu ilginç davranışı açıklamakta yetersiz kaldığını ve bu keşfin yıldız evrimi veya fizik alanında yeni anlayışlara kapı aralayabileceğini vurguladı.
Ayrıca, bu cisimde radyo dalgalarıyla birlikte daha yüksek enerjili X-ışınlarının da ortaya çıkması, gökcisimlerinin enerji üretim mekanizmaları hakkında önemli ipuçları sunuyor. Araştırmacılar, bu olağandışı davranışın yalnızca ASKAP J1832-0911 ile sınırlı olmadığını ve evrende benzer özelliklere sahip başka LPT’lerin de mevcut olabileceğini düşünüyor.
Bilim dünyası için büyük bir önem arz eden bu çalışma, 28 Mayıs Çarşamba günü prestijli bilim dergisi Nature’da yayımlandı. Ekipte yer alan Nanda Rea, “Bu nesnenin geçici X-ışını yayımı, doğası hakkında tamamen yeni bir bakış açısı kazandırıyor” diyerek heyecanını ifade etti.
