Fransa, sömürgecilik tarihinin en belirgin izlerini bırakan ülkelerden biri olarak, Afrika topraklarından hızla çekiliyor. Orta Afrika ülkesinin egemenliğini yeniden tesis etme kararlılığına sahip olan Çad, bu doğrultuda Fransa ile olan anlaşmalarını feshettiğini kamuoyuna duyurdu.
Bu gelişmelerin arkasından, Fransa’nın askeri birlikleri ve teçhizatlarını Çad topraklarından geri çekme süreci başlamıştı. Çad Genelkurmay Başkanlığı, başkent Encemine’deki Adji Kossei Üssü’nün kontrolünün, Fransız askerlerinden alındığını açıkladı. Bu durum, Fransız güçlerinin Çad’daki varlığının sonlandığını gösteriyor.
Açıklamada, “Adji Kossei Üssü’nün devralınması, Fransız güçlerinin Çad’daki varlığının tamamen sona ermesini sağlamıştır. Bu devir teslim, üst düzey yetkililerin iradesine ve özellikle Cumhurbaşkanı Muhammed İdris Debi İtno ile Çad halkının taleplerine uygun şekilde gerçekleştirilmiştir.” ifadelerine yer verildi.
Çad hükümeti, 28 Kasım 2024 tarihinde Fransa ile yapılan savunma sanayisi ve güvenlik alanındaki işbirliği anlaşmasını iptal etme kararı aldığını duyurusunun ardından, Fransız askeri birliklerinin ülkeye çekilmeye başladığı da belirtildi. Bunun sonucunda, Fransız askeri birlikleri, Çad’daki Faya Askeri Üssü’nden 26 Aralık 2024’te, Abeche Askeri Üssü’nden ise 12 Ocak 2025’te ayrıldılar.
Fransa, Orta Afrika Cumhuriyeti ile askeri anlaşmalarını 7 Haziran 2021’de askıya almıştı. Bu süreçte, Fransa’nın Orta Afrika Cumhuriyeti’ndeki son askeri birliğini yıl sonuna dek çekeceğini de açıkça belirtti. Aynı zamanda Burkina Faso’da 30 Eylül 2022’de iktidara gelen askeri hükümet, 23 Ocak 2023’te Fransız savunma anlaşmasını iptal etti ve Fransız askerlerinin ülkeden ayrılması için bir ay süre tanıdı.
Fransa için stratejik öneme sahip olan Nijer’de ise, ülkedeki yeni yönetim Fransız birliklerinin sözleşmelerini feshetme kararı aldı. Bu durumda Fransa, burada da büyük bir kayba uğramış oldu. Aynı zamanda Mali, Burkina Faso ve Nijer gibi ülkelerden de askerlerini çekmek zorunda kaldı. Bu durum Fransa’nın, Afrika’daki sömürgeci geçmişinin sona erdiğini ve uluslararası ilişkileri bakımından ciddi bir kan kaybı yaşadığını gösteriyor.
Fransa’nın Afrika’dan çekilmesiyle birlikte, Türkiye de bu süreçte öne çıkıyor. Afrika’daki varlığını güçlendirmeye devam eden Türkiye, 21. yüzyılda kıtada en fazla büyükelçilik açan ülke oldu. 2003 yılından bu yana farklı Afrika ülkelerinde pek çok diplomatik misyon açan Türkiye, günümüzde toplam 44 büyükelçilik ile kıtada önemli bir yer edinmiştir. Bu büyükelçiliklerin bulunduğu ülkeler arasında Cezayir, Mısır, Libya, Fas, Sudan, Tunus, Benin gibi ülkeler yer almaktadır.
Özetlemek gerekirse, Fransa’nın Afrika’daki askeri varlığının sona ermesi, birçok Orta Afrika ülkesinin bağımsızlık arayışlarının bir sonucudur. Aynı zamanda Türkiye’nin bu durumu fırsata çevirmesi, iki ülke arasındaki uluslararası ilişkilerin gelişimine yeni bir boyut kazandırmaktadır.
