Suriye’deki uzun süredir devam eden iç savaşın ardından, Aralık 2024 tarihinde muhalif güçler tarafından başkent Şam ele geçirilerek Beşar Esad rejimi devrilmiştir. Bu süreçte Esad, ailesiyle birlikte ülkeden kaçmış ve yıllardır ülkesinde gerçekleştirdiği insanlık suçlarının en büyük destekçisi olan Rusya’ya sığınarak Moskova’da siyasi sığınma hakkı elde etmiştir.
Rejimin düşmesinin ardından, geçici yönetim için yeni bir lider belirlenmiş ve bu görevi Heyet Tahrir Şam grubunun lideri Ahmed eş-Şera üstlenmiştir. Yeni yönetimin ilk adımları oldukça dikkat çekici olmuştur.
Rusya’dan İlk Üst Düzey Temas
Esad’ın devrilmesinin ardından Rusya, Suriye’deki yeni yönetimle herhangi bir iletişim kurmamıştı. Ancak son günlerde Rusya, yeni yönetim ile ilk üst düzey temasını gerçekleştirmiştir. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Suriye Özel Temsilcisi Aleksandr Lavrentyev, Esad rejiminin devrilmesinin hemen ardından başkent Şam’ı ziyaret eden bir heyetin başkanlığını yapmıştır.
Rusya Dışişleri Bakanlığı, bu görüşmede Moskova ile Şam arasında ilgili anlaşmalara varılması amacıyla görüşmelerin sürdürülmesi konusunda mutabık kalındığını açıklamıştır. Görüşmeler sırasında, Suriye’nin birliği, toprak bütünlüğü ve egemenliği konularına Rus yetkililer tarafından güçlü bir destek verildiği ifade edilmiştir.
Ayrıca, Suriye halkının kriz sonrası ülkenin yeniden inşa edilmesi sürecinde gerekli desteği sağlamak üzere hazır olduğu vurgulanmış, Suriyelilerin iç sorunlarını çözmek için geniş katılımlı bir diyalog başlatılması gerektiği belirtilmiştir.
Esad’ın İadesi Meselesi
İngiltere merkezli haber ajansı Reuters’a göre, Suriyeli bir kaynak, eş-Şera’nın Esad’ın iadesini talep ettiğini belirtmiştir. Bu talep, Esad’ın 8 Aralık tarihinde ülkeden kaçmasından sonra gündeme gelmiştir. Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov, bu konuda yorum yapmaktan kaçınmış, konuya dair herhangi bir resmi açıklamada bulunmamıştır.
Suriye’den Görüşmelere İlişkin Açıklamalar
Suriye Haber Ajansı (SANA) tarafından verilen bilgilere göre, Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Mikhail Bogdanov başkanlığındaki heyet, yeni yönetimle yapılan görüşmede Suriye’nin egemenliği ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Rusya, Suriye’deki olumlu değişiklikleri desteklediğini dile getirirken, tazminat, yeniden inşa ve toparlanma konularında atılacak somut adımlara ilişkin de görüşmeler gerçekleştirilmiştir.
Taraflar, Esad rejiminin yürüttüğü acımasız savaşın mağdurlarının adaletinin sağlanması gerektiği ve geçiş dönemi mekanizmalarının oluşturulması gerektiği konularında da görüşmüşlerdir. Suriye’deki yeni yönetim, adalet, haysiyet ve egemenlik temelinde gelecek inşa etme iradesini teyit ederken, geçmişteki hataların ele alınması ve Suriye halkının iradesine saygı gösterilmesinin önemini vurgulamıştır.
Sonuç olarak, gelişmelerin izlenmesi, hem bölgesel istikrar açısından hem de uluslararası ilişkilerin şekillenmesi açısından büyük bir önem taşımaktadır. Suriye’deki yeni yönetim, karşılıklı güvenin yeniden inşa edilmesi için gereken adımları atma kararlılığını göstermektedir.
