Suriye’nin güneyindeki Dera ilinde, rejim güçlerine karşı harekete geçen askeri muhalif gruplar, kırsal alandaki çok sayıda yerleşim yeri ve askeri noktayı ele geçirerek hızlı bir ilerleme kaydetti. Şiddetli çatışmalar sonucunda muhalif gruplar, il merkezinin kontrolünü de rejim güçlerinden almayı başardı. Bu durum, muhaliflerin Suriye içerisindeki dirençlerini artırma çabalarının bir devamı olarak değerlendirilmektedir.
Dera, Suriye’deki halk ayaklanmalarının fitilinin ateşlendiği il olarak bilinir. 2011 yılında halkın özgürleşme talepleriyle başlayan hareketlerin, rejim tarafından sert bir biçimde bastırılması, ülkede iç savaşın patlak vermesine sebep olmuştur. Dera kenti, bu süreçte rejim karşıtı direnişin doğduğu yerlerden biri olmasıyla tarihi bir öneme sahiptir. 15 Mart 2011’de Dera’da bir grup öğrencinin okul duvarına yazdığı, “Ey doktor (Beşşar Esed) şimdi sıra sana geldi” ifadesi, bu halk hareketlerinin sembolü haline gelmiştir.
Dera, 2012 ile 2018 yılları arasında muhaliflerin hakimiyetinde kalmıştır. Ancak bu süreç, İran destekli terörist gruplar ve Rusya’nın askeri müdahale ile yeniden güçlenmesi sonucunda değişmiştir. Haziran 2018’de Esed rejimi, Dera bölgesine kara saldırıları başlatarak, Temmuz 2018’de Dera ilinin tamamını kontrol altına aldığını ilan etmiştir. Bu gelişme, bölgedeki binlerce muhalif ve onların ailelerinin ülkenin kuzeyine göç etmek zorunda kalmasına neden olmuştur.
Suriye’nin kuzeyindeki Halep ilinin batı kırsalında 27 Kasım 2023 tarihinde, Esed rejimi güçleri ve rejim karşıtı silahlı gruplar arasında çatışmalar başlamıştır. Ardından 30 Kasım 2023’te, Halep’in merkezinin büyük bir kısmı rejim karşıtı gruplar tarafından ele geçirilmiş ve aynı gün, tüm İdlib genelinde hakimiyet sağlanmıştır. Bu hızlı gelişmeler, muhalif grupların bölgede yeniden güçlenmesine işaret etmektedir.
5 Aralık 2023 tarihinde, rejim karşıtı gruplar, Hama kent merkezini rejim güçlerinden alarak önemli bir kazanım elde etmiştir. Ayrıca, bu gruplar, başkent Şam’a açılan stratejik önemdeki Humus ilinin bazı yerleşim yerlerine de saldırılar gerçekleştirerek ilerlemeye başlamışlardır. Suriye Milli Ordusu, Halep kırsalında 1 Aralık 2023’te başlattığı Özgürlük Şafağı Operasyonu’nda ise Tel Rıfat ilçe merkezini terör örgütü PKK/YPG’den kurtarmayı başarmıştır.
Dera’daki ve genel olarak Suriye’deki bu gelişmeler, muhalif grupların yeniden hareketlenmesi, rejim üzerindeki baskının artması ve halkın özgürleşme taleplerinin tekrar gündeme gelmesi açısından önemli bir dönüm noktası oluşturabilir. Öte yandan, bölgedeki güç dengesinin nasıl şekilleneceği ve uluslararası müdahalelerin bu süreçte nasıl bir rol oynayacağı, Suriye’nin geleceği açısından kritik öneme sahiptir.
