ABD yargı sistemi, gümrük vergileri konusunda yürütme erkinin yetki sınırlarını çizen tarihi bir karara imza attı. New York’taki Uluslararası Ticaret Mahkemesi, küresel çapta uygulanan ek gümrük vergilerini hukuka aykırı bularak iptal etti. Bu karar, hem ekonomi dünyasında hem de hukuk çevrelerinde geniş yankı uyandırdı.
İşte davanın gelişimi ve mahkeme kararının detayları:
Yargı Süreci ve İptal Kararı
New York Uluslararası Ticaret Mahkemesi, bazı eyaletler ve özel şirketlerin başvurusu üzerine başlattığı incelemeyi tamamladı. Mahkeme, 20 Şubat 2026 tarihli “Temel Uluslararası Ödemeler Sorunlarını Ele Almak Amacıyla Geçici İthalat Ek Vergisi Uygulanması” başlıklı başkanlık bildirisinin hukuka aykırı olduğuna hükmetti. Karar sonucunda bu bildiri geçersiz sayılırken, Washington eyaleti ile davanın tarafı olan şirketler için vergi uygulamasının durdurulmasına karar verildi.
Geri Ödeme Yolu Açıldı
Mahkemenin aldığı kararın en kritik noktalarından biri, ekonomik sonuçları oldu. Davacıların bugüne kadar 122. Bölüm kapsamında ödediği gümrük vergilerinin, yasal faizleriyle birlikte geri ödenmesine hükmedildi. Bu durum, benzer durumda olan diğer şirketler için de bir emsal teşkil etme potansiyeli taşıyor.
Yetki Sınırları ve Hukuki Dayanak
Kararın temelinde, başkanlık makamının yetki sınırları yatıyor. ABD Yüksek Mahkemesi daha önce, Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’nın (IEEPA) başkana doğrudan tarife uygulama yetkisi vermediğine işaret etmişti. Trump yönetimi ise gümrük vergilerini artırırken 1974 Ticaret Yasası’nın 122. Bölümü’nü dayanak göstermişti. Ancak yerel mahkeme, bu dayanağın da yasal sınırları aştığına ve başkanlık bildirisinin usulsüz olduğuna karar verdi.
Kararnamenin Geçmişi
Tartışmalı süreç, 20 Şubat’ta %10 oranında küresel bir tarife uygulanacağına dair kararnameyle başlamıştı. 24 Şubat’ta yürürlüğe giren bu düzenleme, kısa süre sonra Trump tarafından %15 seviyesine çıkarılmıştı. 150 gün süreyle uygulanması planlanan bu vergiler, mahkemenin “fren” mekanizmasıyla yargı engelini aşamadı.
