Bağdat’ta Yeni Dönem
Siyasi Kilitlenme Aşılıyor
Irak’ta aylardır devam eden siyasi partilerin ve başlangıç krizi, Şii siyasi partilerin oluşturduğu çatı kuruluş olan Koordinasyon Çerçevesi’nin sürpriz bir karar almasıyla yeni bir döneme girdi. Mevcut Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani ve eski Başbakan Nuri el-Maliki’nin adaylıktan çekilmesinin ardından, üzerinde uzlaşılan ortak isim iş insanı Ali el-Zeydi oldu. Bu uzlaşının ardından Irak Cumhurbaşkanı Nizar Amedi, el-Zeydi’yi yeni hükümetle resmi olarak görevlendirdi. Anayasa gereği el-Zeydi’nin 30 gün içinde kabinesini meclisin onayına sunarak güvenoyu alması gerekiyor.
Maliki’nin Çekilişi ve ABD Vetosu
Başbakanlık krizinin bu şekilde sonuçlanmasında en belirgin dinamiklerden biri, ABD’nin süresi boyunca doğrudan gösterdiği sert tepki oldu. Washington yönetimi, ülkedeki kaosa sürüklemekle suçladığı eski Başbakan Nuri el-Maliki’nin yeniden başa geçmesine kesin bir dille karşı çıktı. ABD Başkanı Donald Trump’ın “Maliki başbakan olursa Irak’a yapılan yardımlar kesilir” yönündeki açık yaptırım tehdidi, Şii blok içindeki siyasi hesapları doğrudan değiştirdi. Yaşanan bu dış politikaların baskısı ve iç rekabet ortamı, Koordinasyon Çerçevesini alternatif ve yıpranmamış bir isme yöneltti. Krizin aşılması adına mevcut Başbakan es-Sudani ile Nuri el-Maliki, uzlaşmacı bir şekil olarak Ali el-Zeydi üzerinde mutabakat sağladı.
Siyaset Sahnesinde Yeni Bir Yüz
Ali el-Zeydi Kimdir?
Koordinasyon Çerçevesi finansmanını sağlayan partilerden 12’sinin onayını alarak başbakanlık koltuğuna yönlendirilen Ali el-Zeydi, Irak’ın geleneksel siyaset kurumu dışından gelen yeni bir figür olarak öne çıkıyor. 1986 yılında Zikar (Zi Kar) vilayetinde doğan el-Zeydi; hukuk, finans ve bankacılık alanlarında eğitim almış genç bir profil çiziyor. Geçmişte Ticaret Bakanlığı bünyesinde ulusal karne sisteminin yönetiminde bürokratik bir görev almış olsa da asıl gücünü özel sektörden elde etmektedir. Dijlah (Dicle) TV’nin yöneticiliğini yapan, Taawon (Teavün) hipermarketler zincirini ve Al-Janoob İslam Bankası’nı bünyesinde barındıran el-Zeydi, ağırlıklı olarak iş dünyasındaki bağlantılarıyla tanınıyor.
Denge Politikası ve Bekleyen Zorlu Sınavlar
Ali el-Zeydi’nin başbakan olarak görevlendirilmesi, siyasi kilitlenmenin sadece ilk aşamasının aşıldığını gösteriyor. El-Zeydi, adaylığının kesinleşmesinin ardından yaptığı ilk resmi açıklamada, tüm siyasi ve toplumsal güçlerin birlik olmaya davet ederek Irak’ı bölgesel ve uluslararası arenada “dengeli bir ülke” pozisyonuna taşıma sözü verdi. Ancak kendisini zorlu bir sınav bekliyor. Hem ABD hem de İran ile ilişkileri hassas bir terazide tutmak zorunda olan el-Zeydi’nin, aynı zamanda Irak Kürt Bölgesel Yönetimi ve Sünni siyasi gruplarla bütçe paylaşımları konusunda uzlaşması gerekecek. Önümüzdeki bir ay sürecinde, hem iç aktörler hem de uluslararası güçleri ikna edecek liyakatli ve kapsayıcı bir kabine oluşturmak, siyasi ömrü ve ülkenin istikrarını belirleyecek kritik bir adım olacak.
