Merkez Bankası, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’e hükümet adına bir “Açık Mektup” gönderdi. Mektupta, 1211 sayılı Merkez Bankası Kanunu’nun 42. maddesinin gerekliliklerine değinilerek, enflasyon hedefine ulaşılamaması durumunda TCMB’nin, sapma nedenlerini ve alınacak tedbirleri hükümete yazılı olarak bildirmesi ve kamuoyu ile paylaşması gerektiği hatırlatıldı. 2024 yılı enflasyon hedefinin belirlenen belirsizlik aralığını aşarak yüksek seyrettiği vurgulandı. Ayrıca, hedeften sapmanın sebepleri ile alınacak ve alınması gereken önlemler detaylandırıldı.
Mektupta, “2024 yılında tüketici enflasyonunun seyrinde geçmiş enflasyona endeksleme davranışının etkisi öne çıkmıştır,” denildi. Enflasyon beklentilerinin yıl boyunca düşüş göstermesine rağmen yüksek seviyelerde kalmasının yanı sıra, yılın ilk yarısındaki güçlü talep koşullarının enflasyon üzerindeki etkisi de belirtildi. Üstelik, yılın üçüncü çeyreğinden itibaren enflasyonu düşürücü yönde etki eden faktörler arasında Türk lirasının reel değerlenmesi bulunuyor.
“YILLIK TÜKETİCİ ENFLASYONU YÜZDE 44,4 DÜZEYİNE GERİLEMİŞTİR”
Emtia fiyatlarının nisan ayına kadar artmasının ardından yılın geri kalanında genel olarak gerileme eğilimi gösterdiği ifade edildi. Yılın ilk dönemlerinde artış gösteren üretici enflasyonunun, sonraki dönemlerde zayıfladığı bilgisi verildi. 2024 yılında, yurt içi üretici fiyatlarının yüzde 28,5 artarak, tüketici fiyatları üzerinde baskıyı sınırlayan bir faktör olduğu kaydedildi. 2023 yılını yüzde 64,8 seviyesinde tamamlayan yıllık tüketici enflasyonunun, 2024 yıl sonunda yüzde 44,4 düzeyine gerilediği belirtildi.
Mektupta, tüketici enflasyonuna en yüksek katkının hizmet fiyatlarından geldiği vurgulandı. Bazı hizmet sektörlerinde, fiyat ayarlamalarının gerçekleşen enflasyona göre belirli bir gecikmeyle yapıldığı ifade edildi. Bu durumun, özellikle kira ve eğitim kalemlerinde enflasyonun artışına neden olduğu kaydedildi. Kira artış oranlarının belirlenmesinde gerçekleşen enflasyonun önemli bir rol oynadığı, ayrıca konut piyasasındaki arz-talep dengesinin kira enflasyonunu yukarı çektiği bilgisi paylaşıldı.
“ENERJİ VE GIDA KALEMLERİNDE ENFLASYON YÜKSEK SEYRETTİ”
Öte yandan, yılın ikinci yarısında lokanta-otel, eğlence-kültür ve paket tur gibi talebe duyarlı hizmetlerin enflasyonunun daha ılımlı seyrettiği aktarıldı. Mal grubu enflasyonunun ise hizmet enflasyonuna kıyasla daha düşük olduğu belirtildi. Ancak enerji ve işlenmemiş gıda kalemlerindeki yüksek enflasyon, mal grubunda önemli bir istisna oluşturdu.
Mektupta, enerji grubundaki 25 metreküp bedelsiz doğal gaz kullanım uygulamasının 2023’te enflasyonu düşürücü etkisinin olduğu, bu uygulamanın sona ermesiyle birlikte 2024 yılında enflasyonu yükseltici bir rol oynadığı vurgulandı. Gıda grubundaki taze meyve ve sebze fiyatlarının arz koşullarına duyarlı olduğu ve enflasyonu olumsuz etkilediği belirtildi.
TCMB’nin 2024 yılı boyunca para politikası duruşunu aylık enflasyon ve enflasyon beklentilerini dikkate alarak belirlediği aktarıldı. Mektupta, 2023 yılı sonunda politika faizinin yüzde 45 olduğu, 2024 yılı mart ayında ise bu oranın yüzde 50’ye çıkarıldığı ifade edildi. TCMB’nin, 2024 yılında sıkı para politikasını sürdürmesi ve çeşitli makroihtiyati politikalar uygulaması gerektiği vurgulandı.
“PARA POLİTİKASINDAKİ KARARLI DURUŞ AYLIK ENFLASYONU DÜŞÜRDÜ”
Politika faizinin belirlenmesinde, enflasyonun ana eğilimi ve beklentileri göz önünde bulunduruldu. Mektupta, TCMB’nin ana hedefinin fiyat istikrarını sağlamak olduğu belirtildi. Bu doğrultuda, sıkı para politikası duruşunun devam edeceği ve gerektiğinde para politikası araçlarının etkili bir şekilde kullanılacağı ifade edildi.
Likidite koşullarının yakından izlenerek, sterilizasyon araçlarının etkili bir şekilde kullanılmaya devam edeceği bildirildi. Bahsi geçen politikalar ile birlikte, enflasyonun yüzde 5 olan orta vadeli hedefe kademeli olarak yaklaşacağı öngörüldü. Enflasyonun 2025 yılı sonunda yüzde 24, 2026 yılı sonunda yüzde 12, ve 2027 yılı sonunda yüzde 8 düzeylerine ulaşabileceği ifade edildi. Hizmet enflasyonundaki katılığın yüksek kalması ve diğer risk unsurlarının enflasyon üzerindeki etkileri göz önünde bulunduruldu.
Dezenflasyon sürecinde para ve maliye politikalarının eş güdümünün önemine değinilen mektupta, kamu politikaları ile enflasyon tahminlerinin TCMB tarafından göz önünde bulundurulacağı kaydedildi. Orta Vadeli Program (OVP, 2025-2027) çerçevesinde, yönlendirilen fiyatlar ve ücret ayarlamaları ile maliye politikasının enflasyonla mücadelede destekleyici olacağı öngörüldü. Ayrıca, yapısal reformların fiyat istikrarına ve toplumsal refaha katkı sağlayacağı ifade edildi. TCMB, enflasyon ve para politikası üzerine yapılan araştırmalara dair bilgilendirmeler yapmaya devam edecektir.
