Rıza Pehlevi’den İran Halkına Çağrı: “Rejim Çöküyor, Ayağa Kalkın”
Eski İran Şahı’nın oğlu ve sürgündeki veliaht prens Rıza Pehlevi, İran’daki gelişmelere dair çarpıcı açıklamalarda bulundu. Pehlevi, İslam Cumhuriyeti yönetiminin artık geri dönülemez bir çöküş sürecine girdiğini savunarak, İran halkına tarihi bir mesaj iletti.
Rejimin Sonu ve Kaçınılmaz Çöküş
Mevcut yönetimin meşruiyetini ve gücünü yitirdiğine dikkat çeken Pehlevi, rejimin sonunun “kaçınılmaz” olduğunu vurguladı. Tahran yönetiminin içinde bulunduğu krizin derinleştiğini belirten Pehlevi, halkın bu duruma karşı hazırlıklı olması gerektiğini ifade etti. Açıklamalarında, sistemin artık sürdürülebilir olmadığına ve değişimin ayak seslerinin duyulduğuna işaret etti.
Geçiş Sürecine Hazırlık ve Mobilizasyon
Pehlevi, mesajının en can alıcı kısmında İran halkına “şimdi ayağa kalkma zamanı” diyerek seslendi. Olası bir iktidar değişikliği sonrası yaşanacak “geçiş süreci” için hazırlıkların tamamlandığını belirten Pehlevi, toplumsal mobilizasyonun önemine değindi. Halkın örgütlü ve kararlı duruşunun, bu geçişin kaderini belirleyeceğini savunan Pehlevi, değişim için ulusal birlik çağrısında bulundu.
1979’dan Günümüze Pehlevi Ailesi ve Sürgündeki Muhalefet
İran’da 1979 yılında gerçekleşen İslam Devrimi, sadece bir rejim değişikliği değil, Ortadoğu’nun siyasi haritasını değiştiren bir kırılma noktasıydı. Şah Muhammed Rıza Pehlevi’nin ülkeyi terk etmesiyle başlayan süreçte, Pehlevi ailesi ve monarşi yanlıları için uzun bir sürgün dönemi başladı.
Devrim ve Sürgün Yılları
Ayetullah Humeyni liderliğindeki devrimle birlikte 2500 yıllık Pers monarşisi yıkıldı. Şah ve ailesi, önce Mısır’a, ardından farklı ülkelere sığındı. Babasının 1980’deki vefatının ardından, o dönem 20 yaşında olan Rıza Pehlevi, Kahire’de sembolik olarak kendini “Şah” ilan etti; ancak ilerleyen yıllarda monarşi talebinden ziyade “seküler bir demokrasi” söylemini benimsedi. Aile, uzun yıllardır ABD’de yaşamaktadır.
Rıza Pehlevi’nin Siyasi Rolü
Rıza Pehlevi, kendisini tahtın varisi olmaktan çok, İran muhalefetinin “birleştirici şemsiyesi” olarak konumlandırıyor. Söylemlerinde şiddet içermeyen sivil itaatsizliği, laikliği ve insan haklarına dayalı bir parlamenter sistemi savunuyor. Rejimin devrilmesi durumunda, yönetim biçimine (Monarşi mi Cumhuriyet mi?) halkın kurucu bir meclisle karar vermesi gerektiğini belirtiyor.
Sokaktaki Karşılığı ve Muhalefetin Durumu
İran diasporasındaki muhalefet (Halkın Mücahitleri, Kürt gruplar, liberaller vb.) oldukça parçalı bir yapıya sahip. Ancak Rıza Pehlevi, uluslararası tanınırlığı en yüksek figür konumunda. Özellikle 2017’den bu yana İran içinde yaşanan ekonomik ve sosyal protestolarda, göstericilerin zaman zaman Pehlevi hanedanını öven (“Rıza Şah, ruhun şad olsun”) sloganlar atması, ailenin halk nezdinde hâlâ bir “alternatif” veya “nostaljik bir özlem” olarak görüldüğünün işareti sayılıyor.
Pehlevi’nin son açıklaması, Mahsa Amini protestoları sonrası rejimin meşruiyet krizinin derinleştiği bir dönemde, muhalefeti tek bir liderlik altında toplama girişimi olarak okunabilir.
